ثبت نام طرح نوسازی موتورسیکلت فرسوده (شرایط+سامانه)

نوسازی ناوگان موتورسیکلت‌های فرسوده کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ طرحی که با افزایش سقف تسهیلات، تقویت مشوق‌های اسقاط و حمایت بیشتر از موتورسیکلت‌های برقی، به دنبال خارج کردن بخشی از ناوگان فرسوده از چرخه تردد و تسریع فرآیند جایگزینی آن‌هاست.

برآوردهای مطرح‌شده از وجود حدود ۱۴ میلیون موتورسیکلت در حال تردد در کشور حکایت دارد که از این تعداد، حدود ۱۱ میلیون دستگاه فرسوده اعلام شده‌اند. با وجود این حجم از ناوگان فرسوده، خروج قانونی موتورسیکلت‌ها از چرخه تردد طی سال‌های گذشته با موانع مختلفی مواجه بوده است؛ اما از سال گذشته، با ایجاد سازوکار مشخص برای اسقاط و نوسازی، این فرآیند وارد مسیر اجرایی جدیدی شده است.

به گفته مدیر ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده، فرآیند قانونی اسقاط موتورسیکلت‌های فرسوده از سال گذشته آغاز شده و برای نخستین‌بار در طول چند دهه فعالیت صنعت موتورسیکلت، خروج این وسایل نقلیه از ناوگان در قالب یک فرآیند رسمی دنبال می‌شود.

در گذشته ممکن بود موتورسیکلت‌های فرسوده به دلایل مختلف اوراق یا از چرخه تردد خارج شوند، اما لزوماً فرآیند قانونی اسقاط برای آن‌ها طی نمی‌شد. در نتیجه، اطلاعات دقیقی از سرنوشت این موتورسیکلت‌ها و میزان واقعی خروج آن‌ها از ناوگان وجود نداشت.

با راه‌اندازی فرآیند قانونی اسقاط، تلاش شده این خلأ برطرف شود. در همین راستا، اطلاعات حدود پنج میلیون موتورسیکلت ثبت‌شده در سامانه راهور فراجا وارد فرآیند ثبت‌نام برای خروج از ناوگان فرسوده شده است. البته همچنان بخشی از اطلاعات مربوط به موتورسیکلت‌های در حال تردد و احراز اصالت اطلاعات مالکان با ابهام‌هایی همراه است.

یکی از مهم‌ترین تغییرات در برنامه جدید نوسازی، افزایش سقف تسهیلات خرید موتورسیکلت جدید است. در ابتدای اجرای طرح، تسهیلات نوسازی در محدوده ۱۲۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان قرار داشت، اما افزایش قیمت موتورسیکلت‌ها و تغییر ارزش وسایل نقلیه باعث شد سقف وام نیز افزایش پیدا کند.

بر اساس شرایط فعلی، مالکان موتورسیکلت‌های فرسوده در صورت جایگزینی وسیله نقلیه خود با یک موتورسیکلت بنزینی جدید، می‌توانند تا سقف ۴۰۰ میلیون تومان تسهیلات دریافت کنند. این وام با دوره بازپرداخت ۳۶ ماهه و با نرخ سود پایین‌تر نسبت به تسهیلات عادی در نظر گرفته شده است.

طبق اعلام ستاد نوسازی، برای بیش از نیمی از موتورسیکلت‌های پرمصرف، تسهیلات متناسب با ارزش موتورسیکلت جدید در نظر گرفته شده و در برخی موارد، میزان تسهیلات می‌تواند بخش بسیار بزرگی از قیمت وسیله جدید را پوشش دهد.

البته این تسهیلات شامل موتورسیکلت‌های گران‌قیمت نمی‌شود و هدف اصلی، کمک به نوسازی بخش قابل توجهی از موتورسیکلت‌های پرمصرف و فرسوده موجود در کشور است.

بیشترین حمایت مالی در برنامه جدید به موتورسیکلت‌های برقی اختصاص پیدا کرده است. مالکان موتورسیکلت‌های فرسوده در صورت انتخاب یک موتورسیکلت برقی برای جایگزینی، می‌توانند تا سقف ۵۰۰ میلیون تومان تسهیلات دریافت کنند.

این تسهیلات نیز با دوره بازپرداخت ۳۶ ماهه و به صورت کم‌بهره پرداخت خواهد شد. بنابراین، سقف تسهیلات برای خرید موتورسیکلت برقی ۱۰۰ میلیون تومان بیشتر از مدل‌های بنزینی است.

اختلاف این دو رقم نشان می‌دهد سیاست‌گذار علاوه بر هدف‌گذاری برای خروج موتورسیکلت‌های فرسوده، تلاش دارد مسیر نوسازی را به سمت وسایل نقلیه پاک‌تر نیز هدایت کند؛ به‌خصوص در کلان‌شهرها که آلودگی ناشی از تردد موتورسیکلت‌ها یکی از مسائل مهم حمل‌ونقل شهری محسوب می‌شود.

حمایت از موتورسیکلت‌های برقی تنها به افزایش سقف تسهیلات محدود نمی‌شود و مشوق اسقاط این موتورسیکلت‌ها نیز افزایش یافته است.

بر اساس مقررات جدید، به ازای اسقاط هر موتورسیکلت فرسوده، دو گواهی اسقاط مخصوص موتورسیکلت صادر می‌شود. اما اگر مالک موتورسیکلت فرسوده، وسیله خود را با یک موتورسیکلت برقی جایگزین کند، تعداد گواهی‌های اسقاط به چهار گواهی افزایش پیدا می‌کند.

به این ترتیب، سیاست جدید دو هدف را به صورت همزمان دنبال می‌کند؛ از یک سو موتورسیکلت فرسوده از چرخه تردد خارج می‌شود و از سوی دیگر، مالک برای انتخاب وسیله نقلیه برقی انگیزه بیشتری پیدا می‌کند.

با وجود افزایش سقف تسهیلات، خرید موتورسیکلت جدید به طور کامل از محل وام تأمین نمی‌شود. متقاضی باید بخشی از هزینه خرید را به عنوان آورده شخصی پرداخت کند.

بر اساس اعلام ستاد نوسازی، متقاضی باید حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد قیمت موتورسیکلت جدید را از محل منابع شخصی خود تأمین کند و بخش باقی‌مانده می‌تواند از طریق تسهیلات نوسازی پرداخت شود.

در کنار این موضوع، ارزش موتورسیکلت فرسوده نیز در فرآیند جایگزینی اهمیت دارد. قیمت‌گذاری این موتورسیکلت‌ها در حال بازنگری است و هدف این است که ارزش وسیله فرسوده برای مالک به اندازه‌ای باشد که تحویل آن و ورود به فرآیند نوسازی از نظر اقتصادی برای متقاضی توجیه داشته باشد.

یکی از اولویت‌های اصلی طرح جدید، نوسازی موتورسیکلت‌هایی است که استفاده اقتصادی و تردد بالایی دارند.

در این میان، موتورسیکلت‌های مورد استفاده در سکوهای حمل کالا و مسافر در اولویت قرار گرفته‌اند. دلیل این اولویت، میزان بالای تردد این موتورسیکلت‌ها و در نتیجه مصرف سوخت، آلایندگی و احتمال وقوع حوادث بیشتر در مقایسه با موتورسیکلت‌های کم‌تردد است.

به گفته مسئولان، نوسازی این بخش می‌تواند اثرگذاری بیشتری بر کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا داشته باشد. به همین دلیل، با توجه به محدودیت منابع مالی، تلاش می‌شود ظرفیت‌های موجود ابتدا برای نوسازی ناوگان موتورسیکلت‌های کاری مورد استفاده قرار گیرد.

در چارچوب تفاهم‌نامه‌ای که با مشارکت دستگاه‌های مختلف به امضا رسیده، هدف اولیه برای نوسازی موتورسیکلت‌ها ۶۵ هزار دستگاه تعیین شده است.

با این حال، محدودیت منابع مالی یکی از مهم‌ترین موانع تحقق این هدف محسوب می‌شود. مسئولان معتقدند برای نوسازی تعداد بیشتری از موتورسیکلت‌های فرسوده، منابع مالی قابل توجهی مورد نیاز است.

در همین راستا، استفاده از ظرفیت‌های قانونی دیگر نیز در حال بررسی است. یکی از این ظرفیت‌ها، منابع حاصل از صرفه‌جویی مصرف سوخت در چارچوب ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید است.

در صورت استفاده از این منابع، امکان ارائه کمک‌های مالی و مشوق‌های بیشتر برای جایگزینی موتورسیکلت‌های فرسوده با مدل‌های برقی فراهم می‌شود. به این ترتیب، بخشی از منافع ناشی از صرفه‌جویی مصرف سوخت می‌تواند به صورت یارانه یا کمک مالی در اختیار متقاضی قرار گیرد و در صورتی که قیمت موتورسیکلت جایگزین بیشتر باشد، تسهیلات ماده ۱۰ نیز می‌تواند برای تکمیل فرآیند مورد استفاده قرار گیرد.

گواهی اسقاط یکی از بخش‌های کلیدی طرح نوسازی است و صرفاً به خروج موتورسیکلت‌های فرسوده محدود نمی‌شود. بر اساس مقررات جدید، تولیدکنندگان موتورسیکلت نیز برای شماره‌گذاری محصولات خود با الزامات مربوط به گواهی اسقاط مواجه هستند.

تولید موتورسیکلت در کشور طی سال‌های مختلف بین حدود ۴۰۰ تا ۷۰۰ هزار دستگاه در نوسان بوده است. بنابراین، تأمین گواهی اسقاط مورد نیاز برای این حجم از تولید، خود به یکی از چالش‌های مهم صنعت تبدیل شده است.

اجرای فرآیند قانونی اسقاط موتورسیکلت‌ها می‌تواند بخشی از این نیاز را تأمین کند؛ چراکه با خروج موتورسیکلت‌های فرسوده، گواهی اسقاط لازم برای شماره‌گذاری محصولات جدید نیز ایجاد خواهد شد.

مطابق مقررات جدید، تولیدکنندگان خودرو و موتورسیکلت مکلف هستند متناسب با میزان تولید خود، برای خروج خودروهای فرسوده از ناوگان اقدام کنند. به طور کلی، مبنای قانونی بر این است که به ازای تولید هر چهار دستگاه، معادل یک دستگاه از ناوگان خارج شود؛ هرچند تعداد گواهی‌های مورد نیاز برای کاربری‌های مختلف متفاوت است.

در مورد موتورسیکلت‌ها، مطابق جدول جدید ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، به ازای تولید هر چهار دستگاه موتورسیکلت، دو گواهی اسقاط معادل خروج یک موتورسیکلت از ناوگان مورد نیاز است.

این موضوع اهمیت اجرای فرآیند اسقاط موتورسیکلت‌ها را دوچندان می‌کند؛ زیرا افزایش اسقاط نه تنها به کاهش تعداد وسایل نقلیه فرسوده کمک می‌کند، بلکه می‌تواند بخشی از نیاز تولیدکنندگان به گواهی اسقاط را نیز پاسخ دهد.

یکی دیگر از تغییرات مهم در اصلاح ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، امکان استفاده از گواهی اسقاط سایر کاربری‌ها در شرایطی است که گواهی مورد نیاز برای یک کاربری خاص در دسترس نباشد.

در سال‌های گذشته، به دلیل نبود گواهی اسقاط موتورسیکلت، تولیدکنندگان این بخش در مواردی از سازوکار پرداخت نقدی استفاده می‌کردند. اما بر اساس اصلاحات جدید آیین‌نامه اجرایی، در صورت نبود گواهی اسقاط مربوط به یک کاربری، امکان استفاده از گواهی‌های معادل سایر کاربری‌ها ـ به جز کشنده ـ فراهم شده است.

به این ترتیب، در صورت کافی نبودن گواهی اسقاط موتورسیکلت، تولیدکنندگان می‌توانند از گواهی اسقاط خودروهای سواری یا سایر کاربری‌های مجاز استفاده کنند. این گواهی‌ها با خرید از بازار و خروج یک وسیله فرسوده از ناوگان، می‌توانند برای انجام فرآیند شماره‌گذاری موتورسیکلت‌های جدید مورد استفاده قرار گیرند.

البته نسبت دقیق تبدیل گواهی اسقاط خودرو به گواهی مورد نیاز موتورسیکلت هنوز مشخص نشده است؛ چراکه قیمت نهایی گواهی اسقاط موتورسیکلت نیز باید تعیین شود. ستاد نوسازی اعلام کرده است که تلاش می‌کند پیش از آغاز اجرای آیین‌نامه، این نسبت و سازوکار به صورت دقیق مشخص شود.