دعوت دولت به سه شنبه بدون خودرو، یک پرسش را برجسته می کند: برنامه نوسازی ۴۱ هزار و ۵۸۱ خودروی دولتی فرسوده ثبت شده در گزارش شهریور چیست؟
صرفه جویی واقعی از ناوگان دولت هم آغاز شود
مسعود پزشکیان در جلسه ۱۰ آبان ۱۴۰۵ هیئت دولت، بار دیگر ضرورت اجرای برنامه سه شنبه های بدون خودرو را یادآوری کرد. در گزارش رسمی این جلسه، ترویج فرهنگ صرفه جویی، کاهش مصرف و مشارکت عمومی در مدیریت منابع، از محورهای مورد تأکید رئیس جمهور عنوان شده است.
پزشکیان در همان جلسه گفت: «ما راهی جز صرفه جویی و کاهش مصرف نداریم و باید با برنامه ریزی دقیق، مصرف را مدیریت کنیم.»
کاهش مصرف سوخت، هدف درستی است و تشویق کارکنان به استفاده کمتر از خودروی شخصی نیز می تواند بخشی از این مسیر باشد. اما دولت در کنار درخواست تغییر رفتار از کارکنان، با مسئله دیگری در مجموعه خود روبه روست: خودروهای فرسوده ای که تعیین تکلیف آنها، به تصمیم و اقدام دستگاه های دولتی نیاز دارد.
۴۱ هزار و ۵۸۱ خودرو؛ بعد از شهریور چه شد؟
در گزارش فرسودگی ناوگان منتشرشده در ۱۰ شهریور ۱۴۰۵، بر مبنای اطلاعات ثبت شده در پلیس، ۴۱ هزار و ۵۸۱ خودروی دولتی فرسوده ثبت شده بود. تعداد کل ناوگان دولتی در این آمار مشخص نیست؛ بنابراین نمی توان درصد فرسودگی آن را محاسبه کرد.
این عدد، وضعیت ثبت شده در گزارش شهریور است، نه شمارش تازه خودروهای باقی مانده. پرسش امروز از دولت این است که از زمان انتشار آن گزارش، چند دستگاه خارج یا جایگزین شده اند و برای بقیه چه برنامه ای وجود دارد؟
پاسخ به این پرسش، مطالبه ای جدا از دعوت کارکنان به صرفه جویی نیست. دولت برای کاهش مصرف ناوگان خودش امکان تصمیم گیری دارد و می تواند پیشگامی در مدیریت مصرف را با نتیجه نوسازی خودروهای دستگاه ها نشان دهد.
یک روز کمتر رانندگی یا مصرف کمتر در هر روز؟
سه شنبه بدون خودرو، استفاده از خودروی شخصی را در یک روز مشخص هدف می گیرد. نوسازی هدفمند، مسئله دیگری را حل می کند: اگر خودروی پرمصرف با جایگزینی مناسب و کم مصرف تر تعویض شود، انجام همان مأموریت ضروری می تواند در هر روز استفاده، به سوخت کمتری نیاز داشته باشد.
از این منظر، اولویت پیشنهادی برای دولت، شناسایی و نوسازی خودروهای فرسوده پرکار و پرمصرف است؛ اقدامی ساختاری که پویش یک روز بدون خودرو باید مکمل آن باشد، نه جایگزینش. صرفه جویی فقط به کمتر استفاده کردن محدود نیست؛ انجام کار ضروری با مصرف کمتر نیز باید هدف قرار گیرد. البته اندازه صرفه جویی به پیمایش و مصرف خودروهای فعلی و جایگزین بستگی دارد. بدون این داده ها و اطلاعات مشارکت در پویش، نمی توان برای هیچ کدام عدد ساخت یا برتری کمی یکی را اثبات کرد.
مشارکت داوطلبانه، در کنار مسئولیت مستقیم دولت
پزشکیان در جلسه ۳ آبان هیئت دولت درباره اجرای طرح گفته بود: «در کنار این موارد، صرفه جویی را در دستگاه های خود فراموش نکنید. همچنین زمینه سازی برای اجرای طرح ‹سه شنبه های بدون خودرو› را به شکلی دوستانه فراهم کنید تا امکان مشارکت داوطلبانه کارمندان در عدم استفاده از خودروی شخصی ایجاد شود.»
این دعوت داوطلبانه، با نوسازی ناوگان دولتی تعارضی ندارد. کارکنان برای کنار گذاشتن خودروی شخصی به گزینه مناسب رفت و آمد نیاز دارند؛ دستگاه ها نیز باید مسئولیت خودروهایی را بپذیرند که در اختیار خودشان است.
به جای محدود کردن گزارش عملکرد به تعداد خودروهای خریداری شده، دولت باید خروج فرسوده ها، تعداد خودروهای باقی مانده و زمان بندی جایگزینی را اعلام کند. اولویت دادن به خودروهای با پیمایش و مصرف بالاتر و سنجش مصرف پیش و پس از جایگزینی، می تواند نوسازی را به برنامه ای قابل ارزیابی تبدیل کند.
در گزارش ۱۴ آبان آخرین خودرو درباره کمبود گواهی اسقاط آمده است که ستاد نوسازی ناوگان روز ۱۲ آبان، برای خودروسازانی که گواهی اسقاط سواری در سامانه پیدا نمی کنند، مسیر پرداخت ریالی عوارض شماره گذاری را پیش بینی کرده است؛ مشروط به پیوست اخطار «عدم وجود گواهی» و مکاتبه با ستاد برای دریافت مجوز. در چنین شرایطی، دولت می تواند با تسریع خروج خودروهای فرسوده خود و تحویل موارد واجد شرایط به مراکز مجاز اسقاط، هم نوسازی ناوگانش را جلو ببرد و هم به تأمین گواهی کمک کند. این مسیر، به جای اکتفا به راهکار پرداخت پول، خروج واقعی خودروهای فرسوده را نیز دنبال می کند؛ هرچند سهم آن در جبران کمبود گواهی سواری، به تعداد و نوع خودروهای دولتی قابل اسقاط بستگی دارد.
سه شنبه بدون خودرو می تواند به فرهنگ صرفه جویی کمک کند؛ اما پاسخ دولت به مسئله سوخت نباید در یک روز هفته خلاصه شود. پاسخ روشن درباره سرنوشت فرسوده های دولتی، نشان می دهد دعوت به کاهش مصرف تا چه اندازه با اصلاح عملکرد روزانه خود دولت همراه شده است.
دیدگاه کاربران