آریو اتوماتیک؛ بررسی جامع و مشخصات فنی

دهه ۹۰ را باید زمانی دانست که تغییر محسوسی در تنوع‌بخشی به سبد محصولات مونتاژی اتفاق افتاد. قبل از این دوران عملا خیابان‌های کشور در انحصار پتلفرم‌های قدیمی محصولات فرانسوی بود. در این دهه بود که خودروسازان داخلی تصمیم گرفتند به سمت شرکای شرقی متمایل شوند. در این میان سایپا که تا قبل از آن سابقه همکاری و مونتاژ محصولاتی همچون چانگان و برلیانس را در کارنامه داشت تصمیم گرفت به سراغ شریک تجاری جدیدی برود. برندی نوپا به نام زوتی که در نهایت این همکاری موجب تولید مدلی به نام آریو اتوماتیک و دنده‌ای در بازار ایران شد.

شرکت زوتی فعالیت خود را از سال ۲۰۰۵ میلادی در شرق چین آغاز کرد. این شرکت که قدمت آن در مقابل شرکت‌های خودروسازی ایران شبیه به یک شوخی به‌نظر می‌رسد توانست به سرعت به شریک تجاری آن‌ها تبدیل شود و محصولات خود را وارد بازار ایران کند. این شرکت ابتدا در زمینه تولید قطعات خودرو فعالیت می‌کرد و در ادامه تصمیم گرفت با استراتژی درست به سمت توسعه محصول پیش برود. این استراتژی در واقع الگوبرداری دقیق و خرید حق امتیاز پلتفرم‌های معتبر جهانی  به جای ساخت از ابتدا و آزمون و خطاهای پرهزینه بود.

این کمپانی در سال ۲۰۱۲ و در نمایشگاه پکن از موفق‌ترین سدان خود یعنی زوتی Z300 رونمایی کرد. این خودرو تا سال ۲۰۱۷ روی خط تولید بود و توانست به یکی از پرفروش‌ترین سدان‌های اقتصادی در بازار چین تبدیل شود. راز این موفقیت را باید در استفاده از پلتفرم تویوتا و کپی‌برداری مهندسی‌شده از تویوتا آلیون مدل ۲۰۰۷ دانست.

زوتی Z300 پس از مذاکرات سایپا و زوتی در سال ۱۳۹۳ وارد بازار ایران شد. ابتدا این خودرو با نام اصلی خود یعنی زوتی Z300 و به‌صورت وارداتی به بازار آمد اما در ادامه و با تغییر فاز بعدی تولید، نام آن ابتدا به S300 و در نهایت با انتقال به خط تولید سایپا به آریو تغییر پیدا کرد.

معرفی سایپا آریو اتوماتیک

آریو با وجود تمام شایستگی‌های فنی در ابتدای عرضه قربانی تصمیمات اشتباه مدیریتی و استراتژی‌های نادرست قیمت‌گذاری شد. سایپا ابتدا این محصول را با برچسب قیمتی بسیار بالایی به بازار عرضه کرد که برای یک برند گمنام چینی، شکست را به‌دنبال داشت. مدتی بعد نسخه مونتاژی آن با حذف برخی امکانات و با افت قیمت بسیار وارد بازار شد. این موضوع سبب شد تا خریداران اولیه با ضرر‌های هنگفتی مواجه شوند و بی‌اعتمادی عمیقی نسبت به آینده این محصول در بازار شکل گرفت. از طرفی همزمانی حضور آریو اتوماتیک در کنار محصولات پرطرفدارتری همچون برلیانس و چانگان باعث شد تا این برند عملا در سایه قرار بگیرد.

به‌دنبال استقبال سرد از این خودرو، سایپا تصمیم گرفت تا بخش عمده‌ای از تولیدات آریو را به ناوگان تاکسیرانی اختصاص دهد. همین موضوع سبب شد تا مشتریان خانوادگی تمایل بیشتری به خرید رقبا پیدا کنند اما در بلندمدت همین حضور پرفشار و دوام بالای این محصول در ناوگان حمل و نقل عمومی تبدیل به نقطه قوت آریو اتوماتیک شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که این خودرو با کارکرد‌های بسیار بالا حتی تا مرز ۵۰۰ هزار کیلومتر در ناوگان تاکسیرانی بدون نیاز به تعمیرات اساسی موتور، از دوام و استهلاک بسیار پایینی برخوردار است.

امروزه جایگاه آریو اتومات با آنچه در سال‌های ابتدایی عرضه تجربه کرد، بسیار متفاوت است. تولید این خودرو در سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۹ با تیراژی در حدود ۳۲ هزار دستگاه انجام شد و اکنون تولید و فروش خودرو متوقف است. پس از توقف تولید این محصول اما ارزش واقعی آن در بازار کارکرده در حال کشف شدن است و خریداران را به سمت خود جذب کرده است.

طراحی ظاهری آریو اتوماتیک

از نظر طراحی، آریو اتوماتیک دقیقا مشابه با تویوتا آلیون ۲۰۰۷ طراحی و ساخته شده، به‌طوری که این شباهت حتی از مرز الهام‌گیری گذشته و یک کپی تمام‌عیار و مهندسی‌شده از نماینده تویوتا است. طراحان زوتی در این محصول بیشترین حد محافظه‌کاری را به خرج داده‌اند و هیچ تلاشی در جهت استفاده از خطوط اغراق‌آمیز، حجم‌دهی‌های پیچیده یا ترندهای زودگذر چینی نیست. آریو اتومات اگرچه براساس استانداردهای ۱۵ سال پیش تویوتا شکل گرفته اما به‌دلیل رعایت اصول و تناسبات درست، چهره‌ای هماهنگ، جاافتاده و متناسب را به نمایش می‌گذارد که به ویژه برای خانواده‌ها جذاب و قابل قبول است.

در نمای جلو با چهره آرام و به دور از هیجانی روبرو هستیم که تا حدی ما را به یاد تویوتا کرولا مدل ۲۰۱۲ می‌اندازد. کاپوت جلو به‌صورت کاملا تخت طراحی شده و فاقد خطوط حجم‌دهنده است. جلوپنجره نیز با عرض و ارتفاع کم طراحی شده و از سه خط افقی با تزیینات کرومی بهره می‌برد که به زیبایی در امتداد گرافیک داخلی چراغ‌ها قرار گرفته است. این پیوستگی بصری باعث شده تا نمای جلویی خودرو عریض‌تر و باثبات‌تر به نظر برسد. چراغ‌های اصلی با فرم مستطیل‌شکل و کشیده تا روی گلگیرها امتداد یافته‌اند و چراغ‌های روشنایی روز یا دی‌لایت هم درون کاسه چراغ تعبیه شده که جلوه‌ای نسبتا مدرن به این بخش اضافه کرده است. سپر جلو آریو اتوماتیک نیز طرح حجیم و ساده‌ای داشته و با انحنای ملایم، میزبان مه‌شکن‌های کوچک در قاب سیاه‌رنگ است.

در نمای جانبی آریو اتومات نیز همان سیاست حفظ سادگی و پرهیز از حجم‌پردازی‌ها به اوج خود می‌رسد. آریو اتوماتیک با طول ۴۵۶۵، عرض ۱۷۶۶ و ارتفاع ۱۴۸۶ میلی‌متری در واقع یک سدان کلاس C است که ابعادی به مراتب بزرگ‌تر و کشیده‌تر از رقبای داخلی نظیر پژو پارس و دنا دارد. در نمای جانبی هیچ خط شانه تند یا منحنی پیچیده‌ای روی درها و گلگیرها دیده نمی‎شود و تنها از خطوط ملایم در قسمت زیر شیشه‌ها و رکاب‌ها استفاده شده است.

یکی از انتقادها به نمای جانبی آریو را باید عدم تناسب سایز رینگ‌ها با طول ۴ و نیم متری بدنه دانست. استفاده از رینگ‌های ۱۵ اینچی در نسخه‌های استاندارد باعث شده تا در نمای جانبی کوچک به نظر برسند و فضای خالی گلگیرها را پر نکنند.

طراحی نمای عقبی آریو اتوماتیک کاربردی و بدون هرگونه اضافه‌کاری است. شیشه عقب با شیبی ملایم به سمت صندوق کشیده شده و خط سقف را طوری امتداد می‌دهد که در نگاه اول تا حدی شبیه خودروهای فست‌بک به نظر می‌رسد. این شیشه بزرگ علاوه بر تاثیر مرتبط در طراحی، دید رو به عقب بسیار خوبی را برای راننده فراهم می‌کند.

چراغ‌های عقب نیز با ابعادی بزرگ و طراحی ساده به صورت دو تکه روی گلگیر و در صندوق قرار گرفته‌اند. نوع فرم در صندوق در این خودرو یکی از نقاط قوت در طراحی محسوب می‌شود، به طوری که با عرض زیاد دهنه، امکان بارگیری اجسام عریض به راحتی فراهم می‌شود. زاویه خروج سپر عقب نیز به نحوی طراحی شده تا اجزای زیربندی خودرو از دید پنهان بمانند که یک مزیت بصری به شمار می‌رود. متاسفانه خارهای نگه‌دارنده پوسته سپر عقب از مقاومت بالایی برخوردار نیستند و با کوچک‌ترین ضربه، سپر از جای خود کنده شده و دفرمه می‌شود.

طراحی داخلی آریو اتوماتیک

با ورود به فضای داخلی کابین آریو اتوماتیک به سرعت متوجه شباهت بسیار زیاد آن با کابین تویوتا آلیون که البته در بازار ایران حضور ندارد، خواهید شد. طراحان در این قسمت از خطوط شلوغ طراحی یا ترندهای مینیمالیستی دوری کرده و طراحی داشبورد و ادوات کاملا براساس استانداردهای سال ۲۰۱۰ میلادی شکل گرفته است. این فضا شاید در نگاه اول کمی کلاسیک و ساده به‌نظر برسد اما از نظر ارگونومی و دسترسی به ادوات، در بالاترین سطح کارایی قرار دارد.

در نسخه اتوماتیک وارداتی آریو شاهد بهره‌مندی از یک نمایشگر لمسی با ابعاد ۷ اینچی در مرکز کابین هستیم که در واقع سیستم مالتی‌مدیا و ناوبری را برعهده دارد. در نسخه‌های مونتاژی این نمایشگر، جای خود را به یک مانیتور باریک آبی‌رنگ داده است. در زیر این نمایشگر، پنل کنترل سیستم تهویه مطبوع با دکمه‌های فیزیکی قرار دارد.

در مقابل راننده هم یک فرمان چهارشاخه ساده قرار دارد که در نسخه‌های فول وارداتی، کنترل سیستم صوتی نیز روی آن قرار دارد. مجموعه پشت آمپر به صورت کاملا آنالوگ طراحی شده و یک کامپیوتر سفری در میان عقربه‌ها حضور دارد که اطلاعات مربوط به رانندگی را در اختیار می‌گذارد.

برگ برنده اصلی و مزیت آریو اتوماتیک در برابر رقبا، فضای بسیار خوب کابین آن است. به لطف بهره‌مندی از فاصله محوری ۲۷۰۰ میلی‌متری، فضای قرارگیری پا و سر برای هر دو ردیف سرنشینان در سطحی فراتر از سدان‌های اقتصادی قرار دارد. افرادی با قد بالای ۱۸۰ نیز به راحتی می‌توانند از فضای سر و پای مناسب بهره‌مند شوند و هیچ‌گونه احساس تنگی یا برخورد زانو به صندلی‌های جلو را نخواهند داشت. این فضا به مراتب بزرگ‌تر از تمام رقبای این سگمنت مانند دنا، پژو ۲۰۶ صندوقدار، رانا و پژو پارس است.

صندلی‌ها از روکش چرمی تشکیل شده‌اند و از ارگونومی مناسبی بهره می‌برند به‌طوری که در مسافت‌های طولانی، کمترین میزان خستگی را به سرنشینان منتقل می‌کنند. شاید بهتر بود از دریچه‌های تهویه اختصاصی برای سرنشیان ردیف عقب استفاده می‌شد.

صندوق عقب آریو اتومات ظرفیتی معادل ۴۵۷ لیتر دارد که در روی کاغذ حدود ۴۰ لیتر از فضای صندوق خودرویی مانند سمند کمتر است. با این وجود به‌دلیل طراحی خاص شیشه عقب و دهانه صندوق، ارتفاع مفید برای قرار دادن وسایل حجیم یا جعبه‌های بزرگ تا حدی محدود می‌شود.

متریال استفاده‌شده در این بخش برای داشبورد و رودری‌ها عمدتا ترکیبی از پلاستیک خشک و قطعات نرم است. اگرچه کیفیت پلاستیک‌ها در نگاه اول آنچنان بالا نیست اما در مقایسه با نوع پلاستیک رقبایی همچون تندر۹۰ یا ساندرو، بسیار اوضاع بهتری دارد و قابل قبول‌تر است. تریم داخلی در اکثر مدل‌ها ترکیبی از رنگ مشکی با دکوراتیو طرح چوب براق و المان‌های نقره‌ای رنگ است.

با وجود تمام نکات مثبت در ارگونومی و فضای داخلی، یکی از نقاط ضعف در آریو اتوماتیک، وضعیت آکوستیک و عایق‌بندی کابین است. در سرعت‌های پایین و رانندگی شهری، کابین بسیار آرام و بی‌صداست اما با عبور دور موتور از مرز ۳۵۰۰ دور در دقیقه و در هنگام شتاب‌گیری‌های ناگهانی در سربالایی‌ها، صدای پیشرانه به وضوح وارد کابین می‌شود.

مشخصات فنی آریو اتوماتیک سایپا

سایپا آریو اتوماتیک در ایران با دو موتور تفس طبیعی ۱.۵ و ۱.۶ لیتری در سه تیپ عرضه شد. با توجه به تقاضای بازار و کاربری خانوادگی آن، نسخه ۱.۶ لیتری اتوماتیک بیشترین سهم را در بازار کشور دارد.

پیشرانه آریو اتوماتیک یک موتور ۱.۶ لیتری ۴ سیلندر ۱۶ سوپاپ تنفس طبیعی است که تحت لیسانس کمپانی میتسوبیشی در چین تولید می‌شود. این موتور قادر است ۱۱۲ اسب بخار قدرت در دور موتور ۶۰۰۰ و ۱۵۱ نیوتن‌متر گشتاور را در دور موتور ۴۰۰۰ تولید کند.

یکی از نکات و تغییرات مهم نسخه مونتاژی آریو اتومات نسبت به نسخه وارداتی استفاده از بلوک سیلندر چدنی به‌جای نسخه آلومینیومی است که در نسخه‌های وارداتی زوتی Z300 استفاده می‌شد. این موضوع اگرچه باعث شده تا مقاومت حرارتی و دوام بلوک موتور در بلندمدت افزایش پیدا کند و استهلاک قطعات داخلی نیز به حداقل برسد اما در عین حال باعث افزایش وزن موتور در قسمت جلویی خودرو نیز شده است. همین اضافه وزن موجب شده تا شاهد استهلاک زودتر از موعد دسته‌موتورها و فشار مضاعف روی کمک‌فنر‌ها باشیم.

نیروی تولیدی توسط پیشرانه از طریق یک گیربکس ۴ سرعته اتوماتیک مجهز به سیستم تیپ ترونیک به چرخ‌های جلو منتقل می‌شود. برنامه‌ریزی کامپیوتر گیربکس این خودرو عملا بر اساس رانندگی اقتصادی و کاهش مصرف سوخت تنظیم شده است. به همین دلیل گیربکس همواره سعی دارد در پایین‌ترین دور موتور ممکن دنده‌ها را سبک کند.

همین موضوع باعث شده تا تعویض دنده‌ها بسیار نرم و بدون تقه انجام شود اما از طرف دیگر فاصله نسبتا زیاد میان ضریب دنده‌ها به ویژه بین دنده‌های ۲ و ۳ سبب می‌شود که در سربالایی‌های تند و با ظرفیت کامل سرنشین، خودرو دچار افت دور موتور و کندی در معکوس کشیدن شود. شتاب صفر تا صد آریو اتوماتیک با وزنی در حدود ۱۳۲۵ کیلوگرم در حدود ۱۵ ثانیه است، عددی که نشان می‌دهد این خودرو بیشتر برای رانندگی شهری کاربرد دارد و با یک خودروی تند و تیز طرف نیستیم.

با این حال برای رفع کندی حرکت در مسیرهای سربالایی می‌توان از قابلیت تیپ ترونیک استفاده کرد و با نگه‌داشتن دور موتور در محدوده ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ که بیشترین گشتاور در دسترس راننده قرار دارد، از بالاترین راندمان موتور بهره‌مند شد.

از نظر ساختار سیستم تعلیق نیز باید گفت که تعلیق آریو در محور جلو از نوع مک فرسون و  در محور عقب از نوع نیمه‌مستقل است. این ترکیب باعث شده تا آریو جذب ضربات مناسبی داشته باشد و سواری به نسبت نرم‌تری نسبت به سدان‌های رقیب مانند پژو ۲۰۶ صندوقدار یا حتی دنا داشته باشد. این نرمی بالا اما از طرفی باعث شده تا در هنگام عبور از پیچ‌های تند با سرعت بالا مقداری حرکات گهواره‌ای در کابین احساس شود.

یکی دیگر از نقاط مثبت آریو اتوماتیک را باید سیستم ترمز آن دانست. استفاده از ترمزهای دیسکی برای هر چهار چرخ در کنار بهره‌مندی از سیستم‌های ضد قفل ABS و توزیع الکترونیکی نیروی ترمز EBD سبب شده تا این خودرو از قدرت ترمزگیری بسیار خوبی در این سگمنت برخوردار باشد.

مصرف سوخت آریو اتوماتیک به طور ترکیبی در حدود ۷.۶ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر است که با توجه به باک ۵۵ لیتری آن می‌تواند مسافت قابل توجهی را در حدود ۷۰۰ کیلومتر بپیماید.

مشخصات کلی

ابعاد و ظرفیت ‌ها

آپشن های آریو اتومات

بررسی امکانات رفاهی و ایمنی آریو اتومات نشان می‌دهد که این خودرو نیز قربانی سیاست همیشگی صنعت خودروی ایران یعنی ساده‌سازی و کاهش سطح آپشن‌ها و امکانات رفاهی و ایمنی نسبت به نسخه وارداتی و استاندارد بازار جهانی شده است.

نقطه قوت اصلی آریو اتوماتیک در واقع ذات مهندسی شاسی و اتاق آن است. این خودرو به واسطه بهره‌مندی از ساختار تویوتا الیون موفق شده ۵ ستاره ایمنی را از موسسه تصادفات چین کسب کند. این خودرو قادر است تا به وسیله ستون‌ها بسیار مقاوم و جذب بالای ضربات در برخوردهای شاخ به شاخ، امنیت بالایی را برای سرنشینان فراهم کند.

برخلاف نسخه‌های وارداتی اولیه که به ۶ کیسه هوا مجهز بودند اما سایپا نسخه مونتاژی را به تعداد ۲ کیسه هوای برای سرنشینان ردیف جلو تقلیل داد. استفاده از ترمزهای دیسکی برای هر چهار چرخ و بهره‌مندی از سیستم ترمز ضد قفل و توزیع نیروی الکتریکی ترمز از مزیت‌های آریو اتوماتیک است.

از دیگر امکانات رفاهی این خودرو می‌توان به روکش چرمی صندلی‌ها، شیشه‌های برقی برای تمام سرنشین‌ها، آینه‌های برقی، سیستم تهویه دستی، سنسور دنده عقب، سیستم ضد سرقت یا ایموبیلایزر، قابلیت تاشوندگی صندلی‌های عقب، چراغ‌های جلو با قابلیت تنظیم ارتفاع دستی و مه‌شکن‌های جلو و عقب اشاره کرد.

مقایسه آریو اتوماتیک وارداتی و مونتاژی سایپا

در نسخه مونتاژی سایپا امکاناتی همچون سانروف برقی، سیستم تهویه مطبوع اتوماتیک، نمایشگر ۷ اینچی لمسی، دوربین دنده عقب و دکمه‌های کنترلی روی فرمان از روی این خودرو حذف شده‌اند. خوشخبتانه با حفظ ساختار یکپارچه سیستم ECU، امکان اضافه کردن این موارد روی نسخه مونتاژی وجود دارد.

جدول امکانات رفاهی و ایمنی به صورت زیر تکمیل می‌شود:

قیمت آریو سایپا اتوماتیک در بازار

با توجه به توقف تولید این خودرو در سال ۱۳۹۹ توسط سایت بن‌رو سایپا، آریو در حال حاضر تنها در بازار خودروهای کارکرده حضور دارد. آریو اتوماتیک در بازار دست دوم به دو دسته تقسیم شده و نوع قیمت‌گذاری آن به دو مدل وارداتی و مونتاژی تقسیم می‌شود. قیمت خودرو آریو اتوماتیک در زمان نگارش مقاله (مهر ۱۴۰۵) با توجه به سال ساخت و وضعیت کلی سلامت و بدنه از حدود ۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تا ۱ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان برای نسخه مونتاژی و از حدود ۱ میلیارد ۸۰۰ میلیون تومان تا ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان برای نسخه فول وارداتی اعلام می‌شود.

یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های مالکیت این خودرو، بازار دست‌دوم ضعیف و نقدشوندگی پایین آن است. سایه سنگین کمبود تبلیغات مناسب برای این خودرو در زمان حضور و در نهایت توقف تولید آن باعث شده تا آریو در بازار ایران نتواند آن‌طور که باید از بازار خرید و فروش خودرو پررونقی بهره‌مند باشد. همین ضعف در بازار دست‌دوم که واسطه‌ها را از این خودرو دور نگه داشته، به مزیت بزرگ و فرصت مناسبی برای مصرف‌کنندگان واقعی تبدیل شده است. افت قیمت شدید این خودرو باعث شده تا حباب قیمتی آن کاملا تخلیه شده و با عدد مناسبی نسبت به رقبای تولید داخل بتوان صاحب یک سدان اتوماتیک، جادار، باکیفیت و دارای ۵ ستاره ایمنی شد.

آریو اتوماتیک در این بازه قیمتی از ارزش خرید مناسبی برخوردار است، به‌طوری که مالکان آن عمدتا تمایلی برای فروش خودرو ندارند، چرا که با این قیمت عملا نمی‌توان به سراغ گزینه دیگری رفت که این سطح از امکانات و کیفیت سواری را ارائه کند. برای کسب تجربه نزدیک به این خودرو باید به سراغ تارا V4 رفت که برای خرید آن باید در حدود ۳ میلیارد تومان در نسخه‌های کارکرده هزینه کرد. بنابراین برای خانواده‌هایی که به دنبال یک سدان اقتصادی، جادار، با استهلاک پایین، ایمن و راحت برای استفاده‌های روزمره و مسافرت‌های بلندمدت هستند، آریو اتومات یکی از هوشمندانه‌ترین و ارزشمندترین انتخاب‌های ممکن در بازار خودروی ایران است.