احتمال توقف واردات خودرو از اواخر مهرماه، همزمان با افت تولید خودروهای مونتاژی، می تواند عرضه در رده های قیمتی بالاتر را محدود کند؛ شرایطی که بیش از همه می تواند موقعیت ایران خودرو را تقویت کند.
ممنوعیت واردات و افت تولید مونتاژی ها؛ دو مسیر عرضه در معرض محدودیت
بازار خودرو ایران ممکن است با همزمانی دو اتفاق، یعنی محدودیت واردات و افت شدید تولید خودروهای مونتاژی، با شوک عرضه مواجه شود. از یک سو، کمبود ارز و مشکلات تامین قطعات در شرایط محاصره دریایی، تولید مونتاژی ها را تحت فشار قرار داده و از سوی دیگر، احتمال توقف واردات از اواخر مهرماه، یکی از مسیرهای تامین خودرو در بازار را تهدید می کند. خودروهای مونتاژی در شرایطی با مشکلات تولید مواجه هستند که شرکت های فعال در این حوزه با تعهدات معوق نیز روبه رو هستند. در نتیجه، کاهش تولید می تواند علاوه بر محدود کردن عرضه خودروهای جدید، روند تحویل خودروهای ثبت نامی را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
در سال های گذشته، واردات خودرو بخشی از خلأ عرضه در رده های قیمتی بالاتر را جبران کرده بود. این تاثیر تنها به خودروهای صفر کیلومتر محدود نمی شد و خریداران می توانستند با انتخاب خودروهای وارداتی دو یا سه سال کارکرده، گزینه های بیشتری در اختیار داشته باشند. اکنون اگر واردات متوقف شود و تولید مونتاژی ها نیز به شدت افت کند، هر دو مسیر تامین خودرو در این بخش از بازار محدود خواهند شد.
چرا ممنوعیت واردات قیمت خودرو را منفجرمی کند؟
محدود شدن عرضه در شرایطی که تقاضا همچنان وجود دارد، می تواند به افزایش قیمت خودرو منجر شود. در صورت توقف واردات و تداوم افت تولید مونتاژی ها، تعداد خودروهای قابل عرضه در رده های قیمتی بالاتر از محصولات ایران خودرو و سایپا کاهش پیدا می کند؛ در حالی که خریداران این بخش از بازار همچنان به دنبال گزینه های جایگزین خواهند بود. در چنین شرایطی، خودروهای وارداتی کارکرده و مونتاژی های موجود می توانند با افزایش تقاضا مواجه شوند. اگر عرضه این خودروها نتواند پاسخگوی تقاضای موجود باشد، احتمال رشد قیمت در بازار افزایش خواهد یافت. شدت این روند نیز به میزان کاهش عرضه، سطح تقاضا و مدت زمان تداوم محدودیت ها بستگی دارد.
پیامد احتمالی ممنوعیت واردات فقط افزایش قیمت خودروهای وارداتی نیست. کاهش گزینه های موجود برای خریداران می تواند بازار خودروهای مونتاژی را نیز تحت تاثیر قرار دهد و در ادامه، تقاضا را به سمت محصولات داخلی سوق دهد. در این میان، ایران خودرو به دلیل حضور گسترده در بازار داخلی و برخورداری از سبد متنوع محصولات، می تواند از انتقال بخشی از تقاضا به سمت خودروهای داخلی بهره مند شود.
چرا ایران خودرو می تواند برنده اصلی محدودیت واردات باشد؟
محدودیت واردات و افت تولید مونتاژی ها، در صورت تداوم، می تواند شرایط رقابت را به نفع ایران خودرو تغییر دهد. این شرکت در بخش بزرگی از بازار خودروهای داخلی حضور دارد و کاهش عرضه خودروهای وارداتی و مونتاژی می تواند بخشی از تقاضایی را که پیش از این به سمت رقبای ایران خودرو می رفت، به سمت محصولات این شرکت منتقل کند. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می شود که خریداران در رده های قیمتی بالاتر، با گزینه های محدودتری روبه رو شوند. اگر خودروهای مونتاژی و وارداتی در دسترس نباشند یا قیمت آنها به شکل محسوسی افزایش پیدا کند، بخشی از مشتریان ممکن است به جای خرید این خودروها، محصولات داخلی را انتخاب کنند. این جابه جایی تقاضا می تواند به افزایش سهم بازار ایران خودرو منجر شود؛ هرچند میزان این افزایش به قیمت محصولات، قدرت خرید مشتریان و وضعیت عرضه بستگی دارد.
از سوی دیگر، در شرایطی که رقابت خارجی و مونتاژی کاهش پیدا کند، فشار رقابتی بر ایران خودرو نیز کمتر خواهد شد. این وضعیت می تواند موقعیت شرکت را در بازار تقویت کند و در مذاکرات مربوط به قیمت گذاری محصولات، فضای مطالبه افزایش قیمت کارخانه ای را برای آن مساعدتر سازد.
حذف رقبا؛ اهرم فشار ایران خودرو برای افزایش قیمت
کاهش رقابت در بازار خودرو می تواند بر موقعیت ایران خودرو در پیگیری افزایش قیمت کارخانه ای نیز تاثیر بگذارد. اگر واردات متوقف شود و تولید مونتاژی ها همچنان در سطح پایینی باقی بماند، ایران خودرو با فشار کمتری از سوی برخی رقبای وارداتی و مونتاژی مواجه خواهد شد. در چنین شرایطی، این شرکت ممکن است برای دریافت مجوز افزایش قیمت محصولات خود، از فضای رقابتی متفاوتی نسبت به گذشته برخوردار شود. این موضوع به معنای صدور قطعی مجوز افزایش قیمت نیست؛ زیرا قیمت کارخانه ای خودروها همچنان به تصمیم های سیاست گذار، هزینه های تولید و ضوابط قیمت گذاری وابسته است. با این حال، کاهش رقابت در کنار انتقال احتمالی تقاضا به محصولات داخلی، می تواند موقعیت بازار ایران خودرو را تقویت کند. در همین حال، سایپا نیز ممکن است از کاهش رقابت منتفع شود؛ اما میزان بهره مندی هر خودروساز به ترکیب محصولات، ظرفیت تولید و جایگاه آن در رده های قیمتی مختلف بستگی دارد. از این رو، نمی توان آثار محدودیت واردات را برای تمام خودروسازان داخلی یکسان در نظر گرفت.
آیا ممنوعیت واردات برای سال ها ادامه می یابد؟
یکی دیگر از نگرانی های بازار، احتمال تداوم محدودیت واردات در بلندمدت است. در صورت ادامه مشکلات ارزی و باقی ماندن محدودیت های مرتبط با تامین خودرو، ممکن است بازگشت واردات به سطح مورد نیاز بازار زمان بر باشد. با این حال، مدت زمان توقف واردات به تصمیم های رسمی و شرایط اقتصادی و تجاری کشور بستگی دارد و نمی توان از هم اکنون بسته ماندن آن برای سالیان طولانی را قطعی دانست. اگر محدودیت واردات طولانی شود و تولید خودروهای مونتاژی نیز نتواند به سطح مورد نیاز بازار بازگردد، کاهش رقابت خارجی می تواند به تثبیت موقعیت خودروسازان داخلی منجر شود. در این شرایط، ایران خودرو به عنوان یکی از بازیگران اصلی بازار، ممکن است از انتقال تقاضا و کاهش فشار رقابتی بهره بیشتری ببرد؛ بدون آنکه این وضعیت لزوما به ارتقای متناسب کیفیت، ایمنی و تنوع محصولات منجر شود.
در مجموع، همزمانی ممنوعیت احتمالی واردات با افت تولید خودروهای مونتاژی می تواند بازار خودروهای بالاتر از محدوده قیمتی محصولات ایران خودرو و سایپا را با محدودیت جدی عرضه مواجه کند. اگر این روند ادامه پیدا کند، افزایش قیمت خودروهای وارداتی و مونتاژی می تواند از مسیر انتقال تقاضا و تغییر شرایط رقابت، بر قیمت محصولات داخلی نیز اثر بگذارد. در این میان، ایران خودرو به دلیل جایگاه خود در بازار داخلی، یکی از شرکت هایی است که می تواند از تغییر ترکیب عرضه و تقاضا منتفع شود.
دیدگاه کاربران