طلا بفروشیم ماشین بخریم؟ بررسی شش‌ماه دوم سال ۱۴۰۵

طلا در شش ماه نخست ۱۴۰۵ نزدیک به ۳۶ درصد رشد کرد، ولی میانگین قیمت خودرو فقط حدود ۱۰ درصد بالا رفت. حالا تولید خودرو ۳۱ درصد کاهش یافته، بانک مرکزی ارزی برای واردات تخصیص نداده و صحبت از افزایش حداقل تعرفه واردات به ۱۰۰ درصد است. آیا این شرایط می‌تواند در نیمه دوم سال نتیجه رقابت طلا و خودرو را عوض کند؟ این همان سوال اصلی برای تصمیم‌گیری در نیمه دوم سال است.

کاهش تولید و مشکلات واردات احتمال گرانی خودرو را بیشتر کرده‌اند. از طرف دیگر، قیمت طلا در ایران تا حد زیادی به دلار وابسته است و ممکن است هم‌زمان با خودرو بالا برود. برای اینکه مشخص شود فروش طلا و خرید ماشین به‌صرفه است یا نه، باید ببینیم چه عواملی می‌توانند قیمت خودرو را بالا ببرند و آیا این رشد از بازدهی طلا بیشتر خواهد بود.

تولید خودرو ۳۱ درصد کم شد؛ قیمت‌ها بالا می‌رود؟

ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو در شش ماه اول ۱۴۰۵ در مجموع ۲۸۰ هزار و ۲۷۷ خودروی سواری تولید کردند. طبق آمار کدال، این سه شرکت در مدت مشابه پارسال ۴۰۶ هزار و ۲۱۸ خودرو ساخته بودند. یعنی تولید آن‌ها امسال حدود ۱۲۶ هزار دستگاه کمتر شده است.

البته، آمار شهریور یک نکته مثبت هم دارد. تولید این سه شرکت نسبت به مرداد حدود ۷۴.۶ درصد بیشتر شده است. اگر خودروسازان این روند را ادامه دهند، بخشی از افت تولید ماه‌های قبل جبران می‌شود. در نتیجه هنوز نمی‌توان گفت عرضه خودرو تا پایان سال دقیقا با چه سرعتی ادامه پیدا می‌کند.

قطع ارز واردات چه اثری بر قیمت خودرو دارد؟

مهدی دارابی، دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی در امور ارزی، ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ گفت به دلیل محدودیت منابع، تامین ارز کالاهای ضروری در اولویت است و بانک مرکزی ارزی برای واردات خودرو اختصاص نداده است.

این تصمیم به معنی بسته‌شدن همه مسیرهای واردات نیست. طبق نامه ۶ مهر سازمان توسعه تجارت، بعضی ثبت سفارش‌های سال ۱۴۰۴ تا ۳۰ آذر ۱۴۰۵ فرصت دارند روش تامین ارز را به «بدون انتقال ارز» تغییر دهند.

 این امکان فقط برای بعضی پرونده‌های قبلی است و همه ثبت سفارش‌های جدید را شامل نمی‌شود. پس فعلا نمی‌توان گفت مسیر واردات خودرو به‌طور کامل بسته شده است.

اگر محدودیت ارزی ادامه داشته باشد، واردکنندگان برای تامین خودروهای جدید با دردسر بیشتری روبه‌رو می‌شوند. در نتیجه ممکن است عرضه بعضی مدل‌های وارداتی کمتر شود.

کم‌شدن عرضه به‌تنهایی قیمت را بالا نمی‌برد. خودروهایی که خریدار بیشتری دارند و تعداد کمتری از آن‌ها در بازار پیدا می‌شود، بیشتر در معرض گرانی هستند. برای مدل‌های کم‌تقاضا ممکن است چنین افزایشی اتفاق نیفتد.

تعرفه ۱۰۰ درصدی؛ خودروهای وارداتی چقدر گران می‌شوند؟

زمزمه‌های افزایش حداقل تعرفه واردات خودرو به ۱۰۰ درصد، نگرانی‌ها درباره قیمت مدل‌های برقی و هیبریدی را بیشتر کرده است. اگر این تغییر تصویب و اجرا شود، هزینه واردات خودروهای چینی و ژاپنی افزایش پیدا می‌کند و خرید بعضی مدل‌ها برای متقاضیان دشوارتر خواهد شد.

طبق مصوبه اردیبهشت ۱۴۰۵، تعرفه واردات خودروهای برقی در مسیر مشمول این مصوبه ۴ درصد و خودروهای پلاگین هیبریدی ۱۵ درصد است. افزایش احتمالی این نرخ‌ها به ۱۰۰ درصد، هزینه واردات خودروهای مشمول را بالا خواهد برد.

برای مثال، قیمت رسمی تویوتا کرولا کراس هیبرید ۲۰۲۶ با موتور ۲ لیتری در چین ۱۴۹ هزار و ۸۰۰ یوان است که با نرخ یوان در ۴ آبان، حدود ۶.۱ میلیارد تومان می‌شود. قیمت اعلام‌شده مدل صفرکیلومتر ۲۰۲۶ در بازار ایران هم ۱۰ میلیارد تومان است. یعنی قیمت بازار ایران حدود ۳.۹ میلیارد تومان بیشتر از قیمت رسمی چین است.

البته این اختلاف فقط مربوط به تعرفه نیست. هزینه حمل، مالیات، نرخ ارز و سایر مخارج واردات هم بر قیمت نهایی اثر دارند.

اگر تعرفه فعلی را به‌صورت فرضی ۱۵ درصد در نظر بگیریم، با افزایش آن به ۱۰۰ درصد، حدود ۵.۲ میلیارد تومان به هزینه واردات اضافه می‌شود. در این صورت، قیمت کرولا کراس ممکن است از ۱۰ میلیارد به حدود ۱۵.۲ میلیارد تومان برسد.

البته این عدد تقریبی است، چون قیمت رسمی چین با ارزش گمرکی تفاوت دارد، تعرفه واقعی این نسخه هنوز تایید نشده و سایر هزینه‌های واردات هم ممکن است تغییر کنند. افزایش تعرفه به ۱۰۰ درصد هم هنوز قطعی نیست.

کمبود قطعات؛ خودروهای اتوماتیک گران‌تر می‌شوند؟

محدودیت مسیرهای حمل‌ونقل می‌تواند برنامه تولید خودروسازان را به‌هم بزند. وزیر صمت در شهریور ۱۴۰۵ از مشکلات مرزهای دریایی خبر داد و گفت برای ادامه تجارت از ظرفیت مسیرهای زمینی استفاده می‌شود.

اگر این مشکلات ادامه پیدا کند، ممکن است بعضی قطعات خودرو دیرتر وارد شوند. چنین شرایطی برای مدل‌هایی که وابستگی بیشتری به قطعات وارداتی دارند، دردسرسازتر خواهد بود.

برای مثال، کمبود گیربکس یا قطعات موردنیاز تارا اتوماتیک، دنا اتوماتیک و شاهین اتوماتیک می‌تواند تولید یا تحویل این خودروها را کمتر کند.

اگر مشکلات تامین قطعات تولید را کمتر کند، احتمال افزایش قیمت مدل‌های اتوماتیک پرتقاضا هم بیشتر می‌شود.

گرانی فلزات و واسطه‌گران چقدر قیمت خودرو را بالا می‌برند؟

در جریان جنگ ۴۰ روزه، بخش‌هایی از مجتمع‌های فولاد مبارکه و فولاد خوزستان آسیب دیدند و تولید آن‌ها مختل شد. این اتفاق همراه با افزایش هزینه مواد اولیه، فشار بیشتری به صنایع وابسته به فولاد وارد کرده است. اگر هزینه تامین ورق فولادی بالا بماند، تولید بدنه و قطعات خودرو هم گران‌تر خواهد شد و روی قیمت نهایی خودرو اثر می‌گذارد.

از طرفی، در ماه‌های پایانی سال تقاضای مصرفی و سرمایه‌ای خودرو افزایش پیدا می‌کند. انتظار گرانی هم می‌تواند واسطه‌ها را برای خرید و فروش خودرو بیشتر از پیش وارد بازار کند. اگر این تقاضا با کاهش تولید و محدودیت واردات همراه شود، احتمال افزایش قیمت خودرو بیشتر خواهد شد.

البته افزایش تقاضا در نیمه دوم هر سال قطعی نیست. بازار خودرو در آغاز پاییز ۱۴۰۵ با رکود معاملات روبه‌رو بوده و رشد قیمت‌ها به این بستگی دارد که خریداران حاضر باشند با نرخ‌های بالاتر معامله کنند.

طلا سود بیشتری دارد یا خودرو؟ مقایسه با آمار

برای تصمیم درباره فروش طلا و خرید ماشین، بهتر است عملکرد واقعی هر دو بازار را ببینیم.

طبق گزارش رسمی منتشرشده در ۳۰ بهمن ۱۴۰۴، میانگین افزایش قیمت خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی از ابتدای همان سال تا ۲۹ بهمن ۱۳.۲ درصد بود. در این دوره، وارداتی‌ها به‌طور میانگین ۱۵ درصد، داخلی‌ها ۱۳.۵ درصد و مونتاژی‌ها ۱۱.۲ درصد رشد کردند. این اعداد فقط میانگین بازار هستند و عملکرد هر مدل خودرو می‌تواند متفاوت باشد. 

برای نیمه نخست ۱۴۰۵، داده‌های هم‌دوره نشان می‌دهد طلای ۱۸ عیار ۳۵.۹۸ درصد رشد کرده، درحالی‌که میانگین افزایش قیمت خودرو حدود ۱۰ درصد بوده است.

یعنی اگر کسی ابتدای سال به‌جای خرید خودرو، طلای ۱۸ عیار نگه می‌داشت، طبق این آمار تا پایان شهریور سود بیشتری می‌گرفت. البته این مقایسه با میانگین گزارش‌شده بازار خودرو انجام شده و ممکن است بعضی مدل‌ها رشد بیشتری داشته باشند.

آیا خودرو در نیمه دوم ۱۴۰۵ از طلا جلو می‌زند؟

آمار تولید و محدودیت واردات نشان می‌دهد احتمال گرانی بعضی خودروها بیشتر شده است. اگر تولید داخلی پایین بماند، مشکل تامین ارز ادامه پیدا کند و تقاضا کم نشود، خودروهای پرطرفدار داخلی و خودروهای وارداتی با موجودی محدود ممکن است بیشتر گران شوند.

نرخ دلار هم می‌تواند هم‌زمان روی طلا و خودرو اثر بگذارد. رشد دلار هزینه خودروهای وابسته به قطعات وارداتی را بیشتر می‌کند و در همان زمان قیمت طلای داخلی را هم بالا می‌برد.

پس حتی اگر خودرو در ماه‌های آینده گران شود، مشخص نیست سود بیشتری از طلا بدهد. در نیمه نخست امسال هم با وجود رشد حدود ۱۰ درصدی میانگین قیمت خودرو، طلا نزدیک به ۳۶ درصد افزایش یافت.

با اینکه میانگین رشد قیمت خودرو در نیمه نخست ۱۴۰۵ حدود ۱۰ درصد بود، بازار در شهریور افزایش بیشتری داشت. میانگین قیمت خودرو در شهریور ۱۷ درصد و قیمت خودروهای وارداتی حدود ۲۳ درصد بالا رفت. این آمار نشان می‌دهد فشار افزایش قیمت در همه ماه‌ها و گروه‌های خودرویی یکسان نبوده است.

بالاخره طلا بفروشیم ماشین بخریم یا صبر کنیم؟

برای تصمیم درباره فروش طلا و خرید ماشین، بهتر است بازدهی هر دو بازار را در سال‌های گذشته بررسی کنیم. طلا در نیمه دوم سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ رشد زیادی داشت و در شش ماه نخست ۱۴۰۵ هم از میانگین بازار خودرو جلو افتاد. بااین‌حال، گزارش‌های مهر ۱۴۰۵ از افزایش سریع‌تر قیمت خودرو خبر می‌دهند.

مقایسه بازدهی خودرو و طلا نشان می‌دهد با وجود گرانی قابل توجه خودرو، طلا در دوره بررسی‌شده بازدهی بیشتری داشته است. 

اگر برای استفاده شخصی به ماشین نیاز دارید، خرید در شرایط فعلی ارزش بررسی دارد. افت تولید و مشکلات واردات ممکن است قیمت خودرو را در ماه‌های آینده بیشتر کند و هزینه خرید را بالا ببرد.

ولی اگر هدف‌تان سرمایه‌گذاری است، فروش تمام طلا برای خرید خودرو انتخاب مطمئنی نیست. طلا در دوره‌های بررسی‌شده عملکرد خوبی داشته و رشد اخیر خودرو هم هنوز برتری آن را در کل نیمه دوم ۱۴۰۵ ثابت نمی‌کند. بنابراین، برای خرید مصرفی می‌توانید تصمیم بگیرید، ولی برای تبدیل طلا به خودرو با هدف کسب سود، بهتر است عجله نکنید.

به نظر شما در نیمه دوم ۱۴۰۵ نگهداری طلا به‌صرفه‌تر است یا خرید خودرو؟

نویسنده: لیلا محمدی