چرا پژو و سیتروئن در بازار چین شکست خوردند؟

پژو و سیتروئن با افت فروش، مشکلات فنی و کاهش شبکه خدمات در چین مواجه شده اند؛ آیا همکاری تازه با دانگ فنگ راه نجاتی خواهد بود؟

بازار خودرو چین در سال های اخیر به یکی از مهم ترین میدان های رقابت خودروسازان جهان تبدیل شده است؛ بازاری که در آن برندهای داخلی با سرعت زیادی در حال توسعه محصولات خود بوده و حتی بسیاری از خودروسازان باسابقه خارجی نیز برای حفظ سهم خود با چالش های جدی روبه رو شده اند. در این میان، برندهای فرانسوی پژو و سیتروئن را می توان از جمله بازندگان بزرگ این رقابت دانست؛ خودروسازانی که روزگاری حضور پررنگی در بازار چین داشتند، اما حالا بخش کوچکی از جایگاه گذشته خود را حفظ کرده اند.

پژو و سیتروئن سال ها از طریق همکاری مشترک گروه PSA با دانگ فنگ در چین فعالیت می کردند. حاصل این همکاری، شکل گیری شرکت دانگ فنگ پژو سیتروئن (DPCA) بود؛ مجموعه ای که در دوران اوج خود توانست آمار فروش قابل توجهی را ثبت کند. با این حال، روند نزولی فروش این شرکت در سال های بعد، شدت گرفت و فاصله زیادی میان جایگاه گذشته و شرایط فعلی آن ایجاد شد. بر اساس آمارهای منتشر شده، فروش سالانه دانگ فنگ پژو سیتروئن که در سال ۲۰۱۵ به حدود ۷۱۱ هزار دستگاه رسیده بود، در سال ۲۰۲۵ به حدود ۵۱ هزار دستگاه کاهش پیدا کرد. به این ترتیب، فروش این مجموعه در یک دهه بیش از ۹۰ درصد افت داشته است. از سوی دیگر، آمار فروش داخلی خودروهای فرانسوی در بازار چین طی سال ۲۰۲۵ نیز تنها ۴۲ هزار و ۵۶۱ دستگاه اعلام شده که سهمی در حدود ۰٫۲ درصد از بازار خودروهای سواری این کشور را نشان می دهد.

این ارقام به خوبی نشان می دهند که پژو و سیتروئن دیگر جایگاه قابل توجهی در بازار خودروی چین ندارند و حتی حضور چند دهه ای این دو برند نیز نتوانسته مانع از عقب ماندن آن ها در برابر رقبای چینی شود. اما چه عواملی باعث شد خودروسازانی با این سابقه، چنین جایگاهی را در یکی از بزرگ ترین بازارهای خودروی جهان از دست بدهند؟

مشکلات فنی؛ پاشنه آشیل برخی محصولات پژو و سیتروئن

یکی از موضوعاتی که در سال های گذشته به اعتبار برخی محصولات گروه PSA لطمه وارد کرده، گزارش های مربوط به مشکلات فنی پیشرانه های این شرکت بوده است. در برخی موتورهای توربوشارژ ۱٫۶ و ۱٫۸ لیتری، گزارش هایی درباره افزایش غیرعادی مصرف روغن منتشر شد. بر اساس برخی بررسی ها، تجمع رسوبات کربنی در مسیرهای تخلیه روغن رینگ پیستون می تواند یکی از عوامل بروز این مشکل باشد. البته باید توجه داشت که این ایراد به تمام پیشرانه ها و نسخه های مختلف این موتورها تعمیم پذیر نیست، اما تکرار گزارش های مربوط به آن باعث شده نگرانی هایی درباره دوام فنی برخی محصولات پژو و سیتروئن شکل بگیرد.

در کنار این موارد، پیشرانه ۱٫۲ لیتری توربوشارژ PureTech نیز یکی از موتورهایی است که در سال های گذشته به دلیل مشکلات مربوط به تسمه تایم روغنی مورد انتقاد قرار گرفته است. در این ساختار، تسمه تایم در تماس با روغن موتور کار می کند و در برخی نسخه ها، فرسودگی زودهنگام آن باعث جدا شدن ذراتی از سطح تسمه می شود. این ذرات می توانند مسیرهای روغن رسانی و صافی پمپ روغن را مسدود کنند و در نهایت کاهش فشار روغن و آسیب جدی به موتور را به دنبال داشته باشند.

مشکل مذکور به اندازه ای جدی بود که شرکت دانگ فنگ پژو سیتروئن در سال ۲۰۲۰ فراخوانی را برای ۸۹ هزار و ۸۹۸ دستگاه از محصولات مجهز به پیشرانه ۱٫۲ لیتری توربوشارژ خود اعلام کرد. در این فراخوان، مدل هایی مانند پژو ۲۰۰۸، ۳۰۸S، ۳۰۸ و ۴۰۸ و همچنین سیتروئن C3-XR، C4L و C4 سدان یا همان C4 Sega حضور داشتند. متأسفانه سابقه چنین مشکلاتی برای یک خودروساز باسابقه اروپایی، به ویژه در بازاری رقابتی مانند چین، توانست تأثیر منفی قابل توجهی بر اعتماد مشتریان بگذارد.

کاهش نمایندگی ها و دشواری تأمین قطعات

مشکلات پژو و سیتروئن در بازار چین تنها به مسائل فنی محدود نمی شود. کاهش فروش و افت تقاضا باعث شده شبکه فروش و خدمات پس از فروش این دو برند نیز با مشکلات جدی روبه رو شود. شبکه نمایندگی های دانگ فنگ پژو سیتروئن که در دوران اوج فعالیت خود بیش از ۹۰۰ مرکز را در اختیار داشت، در سال های اخیر به حدود ۴۱۲ نمایندگی کاهش پیدا کرده است. کوچک شدن شبکه نمایندگی ها، علاوه بر محدود کردن دسترسی مشتریان به خدمات پس از فروش، می تواند تأمین قطعات و انجام تعمیرات را نیز دشوارتر کند. در بازاری مانند چین که مشتریان به سرعت به سراغ برندهای جدیدتر و محصولات مجهزتر می روند، چنین شرایطی می تواند به سرعت جایگاه یک خودروساز را تضعیف کند.

از طرف دیگر، زمانی که فروش یک برند به شدت کاهش پیدا می کند، انگیزه نمایندگی ها برای ادامه فعالیت و سرمایه گذاری روی خدمات پس از فروش نیز کمتر می شود. این موضوع یک چرخه منفی ایجاد می کند؛ کاهش فروش به افت شبکه خدمات منجر می شود و افت کیفیت دسترسی به خدمات نیز می تواند مشتریان بیشتری را از خرید محصولات آن برند منصرف کند.

چرا پژو و سیتروئن از رقابت با خودروسازان چینی عقب ماندند؟

یکی از مهم ترین دلایل افت جایگاه خودروسازان فرانسوی در چین، تغییر سریع شرایط بازار و رشد چشمگیر خودروسازان داخلی این کشور است. برندهای چینی در سال های اخیر سرمایه گذاری گسترده ای روی توسعه خودروهای برقی و پلاگین هیبرید، فناوری های کمک راننده، سامانه های ارتباطی و امکانات رفاهی انجام داده اند. این شرکت ها همچنین توانسته اند محصولات خود را با قیمت های رقابتی و امکانات متنوع به بازار عرضه کنند. در مقابل، پژو و سیتروئن نتوانستند متناسب با سرعت تغییرات بازار چین، محصولات خود را به روز کنند. در شرایطی که خودروسازان چینی با فاصله زمانی کوتاه نسل های جدیدی از محصولات خود را معرفی می کنند، برخی محصولات فرانسوی با روندی کندتر به روزرسانی شده و از نظر فناوری، طراحی کابین، امکانات دیجیتال و تنوع قوای محرکه نتوانستند جذابیت کافی برای مشتریان چینی ایجاد کنند.

موضوع دیگر، تغییر سلیقه خریداران چینی است. مشتریان این کشور دیگر صرفاً به دنبال خودروهایی با نشان های معتبر اروپایی نیستند و در بسیاری از موارد، امکانات، فناوری، قیمت و تجربه کاربری را در اولویت قرار می دهند. خودروسازان داخلی نیز با شناخت بهتر از این نیازها توانسته اند محصولاتی متناسب با بازار چین توسعه دهند؛ محصولاتی که در بسیاری از موارد از نظر امکانات و فناوری، دست کمی از رقبای خارجی ندارند و حتی در برخی زمینه ها از آن ها پیشی گرفته اند. در چنین شرایطی، اتکا به اعتبار گذشته برند و سابقه حضور در بازار نمی تواند تضمین کننده موفقیت باشد. پژو و سیتروئن در حالی با کاهش شدید فروش مواجه شدند که رقبای چینی با سرعت در حال توسعه محصولات جدید بودند و سهم بیشتری از بازار را به خود اختصاص می دادند.

تلاش دیرهنگام دانگ فنگ برای نجات فرانسوی ها در چین

با وجود افت شدید فروش، به نظر می رسد گروه استلانتیس و دانگ فنگ همچنان به دنبال احیای بخشی از فعالیت های خود در بازار چین هستند. در اردیبهشت ۱۴۰۵، دو مجموعه از توافقی راهبردی برای تقویت همکاری چند دهه ای خود خبر دادند. بر اساس اطلاعات منتشر شده، قرار است بیش از ۸ میلیارد یوان سرمایه گذاری مشترک برای توسعه فعالیت های جدید انجام شود و، مشروط به دریافت مجوزها و نهایی شدن توافق های اجرایی، تولید محصولات تازه از سال ۲۰۲۷ در کارخانه ووهان آغاز شود. طبق برنامه اعلام شده، دو خودروی جدید با نشان پژو و دو محصول انرژی نو با برند جیپ در دستور کار قرار گرفته اند. همچنین بخشی از محصولات جدید پژو می توانند برای صادرات به بازارهای دیگر نیز عرضه شوند. این توافق در حالی انجام شده که فعالیت مشترک دانگ فنگ و استلانتیس در چین طی سال های گذشته با افت قابل توجهی روبه رو بوده و احیای جایگاه از دست رفته این برندها، کار ساده ای نخواهد بود.

البته باید توجه داشت که همکاری دانگ فنگ و استلانتیس در قالب DPCA با فعالیت های پیشین گروه استلانتیس و شریک چینی آن در پروژه جیپ یکسان نیست. سرمایه گذاری جدید را می توان تلاشی برای بازگشت به رقابت و استفاده دوباره از ظرفیت بازار چین دانست، اما هنوز نمی توان آن را نشانه ای قطعی از موفقیت برنامه احیا تلقی کرد. در واقع، پژو و سیتروئن برای بازگشت به جایگاه گذشته خود با رقبایی روبه رو هستند که طی سال های اخیر به سرعت رشد کرده اند و در بسیاری از بخش ها، از فناوری خودروهای برقی گرفته تا امکانات کابین و سامانه های هوشمند، فاصله قابل توجهی با گذشته پیدا کرده اند. بنابراین، صرف سرمایه گذاری و معرفی چند محصول جدید لزوماً نمی تواند مشکلات ساختاری این دو برند را برطرف کند.

پایان دوران طلایی فرانسوی ها در چین

افت بیش از ۹۰ درصدی فروش دانگ فنگ پژو سیتروئن در فاصله سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ را نمی توان صرفاً یک نوسان مقطعی در بازار خودرو دانست. این اتفاق نتیجه مجموعه ای از عوامل از جمله ضعف در به روزرسانی محصولات، مشکلات فنی برخی پیشرانه ها، کاهش شبکه خدمات پس از فروش و ناتوانی در همراهی با سرعت تحولات صنعت خودروی چین است. در بازاری که خودروسازان داخلی آن با سرعتی بالا در حال توسعه محصولات جدید هستند، برندهای خارجی دیگر نمی توانند تنها با تکیه بر سابقه و اعتبار جهانی خود به فعالیت ادامه دهند. پژو و سیتروئن نمونه روشنی از این واقعیت هستند که حتی برندهای باسابقه اروپایی نیز در صورت نداشتن برنامه ای جدی برای رقابت، ممکن است بخش عمده ای از بازار خود را از دست بدهند.

حالا باید دید توافق جدید دانگ فنگ و استلانتیس می تواند راهی برای بازگشت این برندها به بازار چین باز کند یا خیر. با این حال، با توجه به شرایط فعلی و فاصله ای که میان پژو و سیتروئن با رقبای چینی ایجاد شده، بازگشت به دوران اوج گذشته بسیار دشوار به نظر می رسد. به نظر می رسد دوران طلایی فرانسوی ها در بازار چین، دست کم در شکل و ابعاد گذشته، به پایان رسیده است.