آمریکا خودروسازان بزرگ ایران را تحریم کرد

وزارت خزانه‌داری آمریکا در تازه‌ترین بسته تحریمی خود، شماری از شرکت‌های بزرگ صنعت خودرو و حمل‌ونقل ریلی ایران را هدف قرار داده است. ایران‌ خودرو، سایپا، ایران‌ خودرو دیزل، پارس‌ خودرو و زامیاد از جمله شرکت‌هایی هستند که به‌طور مستقیم در فهرست جدید قرار گرفته‌اند.

این تحریم‌ها روز اول اکتبر ۲۰۲۶ (۹ مهر 1405( اعلام شده و بخشی از برنامه‌ای است که وزارت خزانه‌داری آمریکا آن را «Operation Economic Outcast» می‌نامد. واشنگتن همزمان دو تعیین بخشی جدید ذیل فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ برای صنایع خودرو و ریلی ایران صادر کرده است؛ اقدامی که امکان تحریم اشخاص و شرکت‌های فعال در این بخش‌ها را گسترش می‌دهد. 

براساس اطلاعیه رسمی وزارت خزانه‌داری آمریکا، هفت شرکت ایرانی به دلیل فعالیت در بخش خودرو مستقیماً مشمول تحریم شده‌اند: ایران‌ خودرو، سایپا، ایران‌ خودرو دیزل، پارس‌ خودرو، زامیاد، نیرو موتور شیراز و نیرو موتور دماوند. 

اقدام جدید فقط شرکت‌های ایرانی را دربرنمی‌گیرد. پنج شرکت خارجی مستقر در اندونزی، امارات، ترکیه و هنگ‌کنگ نیز به دلیل آنچه همکاری در تأمین قطعات صنعت خودرو ایران عنوان شده، تحریم شده‌اند. 

صنعت خودرو ایران پیش از این نیز تحت محدودیت‌های آمریکا قرار داشت و تحریم‌های مرتبط با این صنعت پس از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ دوباره اعمال شده بود. تفاوت اقدام جدید این است که علاوه بر گسترش تحریم‌های بخشی، نام تعدادی از خودروسازان و تأمین‌کنندگان مشخص نیز مستقیماً در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته است. 

این موضوع می‌تواند ریسک همکاری برای تأمین‌کنندگان، واسطه‌ها و مؤسسات مالی خارجی را افزایش دهد و در نتیجه، تأمین قطعات، انتقال پول و همکاری با شرکای خارجی را برای خودروسازان ایرانی دشوارتر یا پرهزینه‌تر کند. با این حال، میزان اثرگذاری آن به سطح داخلی‌سازی، موجودی قطعات و توان شرکت‌ها در حفظ مسیرهای تأمین بستگی خواهد داشت. 

در صورت ایجاد اختلال در تأمین قطعات حساس، به‌ویژه قطعات الکترونیکی و تجهیزاتی که جایگزین داخلی محدودی دارند، احتمال کاهش تولید برخی خودروها یا افزایش زمان تحویل وجود دارد.

اثر این تصمیم بر قیمت خودرو نیز از حالا قطعی نیست. افزایش هزینه تأمین و کاهش احتمالی عرضه می‌تواند فشار افزایشی ایجاد کند، اما نرخ ارز، میزان تقاضا، قدرت خرید و سیاست‌های قیمت‌گذاری نیز در تعیین مسیر بازار نقش دارند. 

بسته جدید آمریکا به صنعت خودرو محدود نیست. راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، شرکت قطارهای مسافری رجا و شرکت حمل‌ونقل ریلی نیز مستقیماً در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته‌اند.

در نهایت، اعلام این تحریم‌ها به‌تنهایی به معنای توقف تولید خودرو یا فعالیت شبکه ریلی نیست. اثر عملی آنها در ماه‌های آینده و در شاخص‌هایی مانند تأمین قطعات، تیراژ تولید، زمان تحویل خودرو و هزینه نگهداری ناوگان روشن‌تر خواهد شد.