سیستم برق خودرو فقط از سیم‌هایی که از باتری به مصرف‌کننده‌ها می‌روند تشکیل نشده است. در بیشتر خودروها، بدنه و شاسی نیز بخشی از مسیر برگشت جریان برق هستند و بسیاری از مصرف‌کننده‌ها جریان خود را از طریق اتصال بدنه به قطب منفی باتری برمی‌گردانند.
به همین دلیل کیفیت اتصال منفی باتری به بدنه، شاسی و موتور اهمیت زیادی دارد. اگر این اتصال به دلیل زنگ‌زدگی، سولفاته شدن، شل بودن پیچ، خرابی کابل یا کثیفی محل اتصال مقاومت ناخواسته ایجاد کند، ممکن است مشکلات مختلفی در خودرو به وجود بیاید.
گاهی چراغ‌ها ضعیف می‌شوند، استارت کند می‌چرخد، سیستم برق خودرو رفتارهای عجیب نشان می‌دهد، ECU خطاهای مختلف ثبت می‌کند یا بعضی تجهیزات الکتریکی به‌درستی کار نمی‌کنند. یک روش برای بررسی وضعیت سلامت و اندازه‌گیری مقاومت موجود در سیم‌کشی خودرو، تست اتصال بدنه خودرو یا تست افت ولتاژ یا Voltage Drop Test است که نشان می‌دهد ولتاژ دو سر باتری از یک پایانه آن تا رسیدن به پایانه دوم، چه مقداری افت و فرار دارد. این مقدار افت ولتاژ نباید از مقدار مشخصی فراتر باشد.
تست اتصال بدنه خودرو و افت ولتاژ در خودرو چیست؟
هر اتصال و هر رسانایی که جریان الکتریکی از آن عبور می‌کند، مقدار بسیار کمی مقاومت دارد. وقتی جریان از این مسیر عبور می‌کند، بخشی از ولتاژ در همان مسیر مصرف می‌شود. به این کاهش ولتاژ، افت ولتاژ گفته می‌شود.
در یک اتصال سالم، مقاومت مسیر منفی باید بسیار کم باشد و بنابراین حتی در هنگام عبور جریان زیاد نیز افت ولتاژ آن پایین باقی بماند. اما اگر مثلاً محل اتصال کابل منفی به بدنه زنگ‌زده باشد یا کابل منفی آسیب‌دیده باشد، این مقاومت افزایش پیدا می‌کند. در نتیجه وقتی جریان زیادی از مدار عبور می‌کند، افت ولتاژ نیز بیشتر می‌شود.
بنابراین در تست اتصال بدنه خودرو و افت ولتاژ، به‌جای اینکه فقط بپرسیم این اتصال چند اهم مقاومت دارد، باید بررسی کنیم که وقتی مدار واقعاً در حال کار است، چه مقدار ولتاژ در مسیر منفی از دست می‌رود؟
برای تست اتصال بدنه خودرو به چه چیزی نیاز داریم؟
برای انجام تست اتصال بدنه خودرو به تجهیزات پیچیده‌ای نیاز نیست. یک مولتی‌متر که ترجیحاً از نوع دیجیتالی باشد، کافی است.
مولتی‌متر را روی حالت اندازه‌گیری ولتاژ مستقیم یا DC Voltage قرار می‌دهیم. برای تست سیستم ۱۲ ولتی خودرو، انتخاب محدوده ۲۰ ولت DC در مولتی‌مترهای دستی معمولاً مناسب است.
مراحل پیشنهادی برای تست اتصال بدنه خودرو
با روش تست افت ولتاژ می‌توان بخش‌های مختلف خودرو را از نظر سلامت اتصال‌ها و سیم‌کشی، تست و بررسی کرد. اما پیشنهاد می‌شود تا این کار را از ابتدای مسیر شروع کنیم. یعنی:
- تست شماره ۱: تست افت ولتاژ بین سرسیم منفی با قطب منفی باتری
- تست شماره ۲: تست افت ولتاژ بین سرسیم مثبت با قطب مثبت باتری
- تست شماره ۳: تست افت ولتاژ بین منفی باتری با بدنه
- تست شماره ۴: تست افت ولتاژ بین منفی باتری با موتور
- تست شماره ۵: تست افت ولتاژ بین منفی باتری با شاسی
با رعایت این ترتیب می‌توانیم بفهمیم که مشکل دقیقاً در خود اتصال باتری است یا در ادامه مسیر کابل‌ها.
تست اتصال منفی باتری به بدنه خودرو
یکی از مهم‌ترین آزمایش‌های تست اتصال بدنه خودرو، بررسی مسیر بین قطب منفی باتری و بدنه خودرو است. ابتدا موتور را خاموش می‌کنیم و پراب مشکی مولتی‌متر را مستقیماً روی قطب منفی باتری قرار می‌دهیم. سپس پراب قرمز را روی یک قسمت فلزی تمیز از بدنه خودرو قرار می‌دهیم. در این مرحله صرفاً اتصال پراب‌ها کافی نیست و باید یک مصرف‌کننده برقی فعال باشد تا جریان از مسیر منفی عبور کند. بهتر است تا یک مصرف‌کننده با مصرف بالا برای این کار انتخاب کنیم.
در خودروهای مختلف می‌توان مصرف‌کننده‌های دیگری را نیز فعال کرد، اما بهتر است برای بررسی یک اتصال خاص، شرایطی را انتخاب کنیم که جریان قابل‌توجهی از مسیر موردنظر عبور کند. برای مثال می‌توان چراغ‌های جلو را روشن کرد. عدد نمایش‌داده‌شده روی مولتی‌متر، افت ولتاژ مسیر بین دو نقطه است. هرچه این عدد کمتر باشد، اتصال از نظر افت ولتاژ بهتر است.
تست اتصال منفی در زمان استارت
برای بررسی کابل منفی و اتصال بدنه موتور، یکی از بهترین شرایط هنگام استارت‌زدن است. پراب مشکی مولتی‌متر را روی قطب منفی باتری قرار می‌دهیم و پراب قرمز را روی قسمت فلزی تمیز از بلوک موتور می‌گذاریم. مولتی‌متر را روی ولتاژ DC قرار دهید.
حالا در حالی که موتور روشن نمی‌شود، استارت زده و بیشترین عددی را که مولتی‌متر نمایش می‌دهد را می‌خوانیم. این آزمایش به این دلیل بسیار مفید است که موتور استارت جریان زیادی از باتری می‌گیرد و اگر کابل منفی یا اتصال موتور به بدنه مشکل داشته باشد، افت ولتاژ آن در این شرایط خودش را نشان می‌دهد.
در واقع در این تست، مسیر زیر را بررسی می‌کنیم که از قطب منفی باتری شروع شده، از طریق کابل منفی به بدنه و شاسی ماشین می‌رسد، اتصال بدنه به موتور و بلوک موتور را نیز شامل شده و در نهایت به استارت خواهد رسید. اگر یکی از اتصالات این مسیر مشکل داشته باشد، افت ولتاژ افزایش پیدا می‌کند.
افت ولتاژ منفی باتری تا موتور چقدر باید باشد؟
در یک سیستم سالم، افت ولتاژ مسیر منفی هنگام استارت باید پایین باشد. به‌صورت عمومی، افت ولتاژ حدود ۰٫۲ ولت یا کمتر برای مسیرهای اصلی اتصال منفی، عدد خوبی محسوب می‌شود و نهایتاً با بیشترین ارفاق و درنظرگرفتن شرایط خودرو، برای یک ماشین قدیمی نباید بیشتر از ۰.۵ ولت باشد.
اعداد بالاتر می‌توانند نشانه وجود مشکل باشند و هرچه افت ولتاژ بیشتر شود، احتمال وجود مقاومت ناخواسته در مسیر نیز بیشتر و بالاتر خواهد بود. البته مقدار دقیق قابل‌قبول به طراحی خودرو، طول کابل، جریان عبوری و شرایط آزمایش بستگی دارد و نباید تنها با یک عدد ثابت درباره سلامت کل سیستم تصمیم گرفت. به همین دلیل بهتر است نتیجه تست با شرایط واقعی خودرو و مسیر مورد آزمایش تفسیر شود.
تست اتصال منفی موتور به بدنه
در بسیاری از خودروها، موتور با یک یا چند کابل اتصال بدنه با شاسی ارتباط دارد. همچنین ممکن است که یک سیم منفی نیز به صورت مستقیم از پایانه منفی باتری به موتور رسیده باشد. اتصال منفی موتور اهمیت زیادی دارد. چرا که موتور روی دسته‌موتورها قرار دارد و لزوماً خود دسته‌موتورها مسیر الکتریکی مناسبی برای عبور جریان نیستند و به همین خاطر هم باید یک یا چند اتصال قوی بین موتور و بدنه و شاسی، برقرار باشد.
برای محاسبه افت ولتاژ و تست اتصال منفی موتور به بدنه، باید این راه را در پیش بگیریم:
- پراب مشکی را روی قطب منفی باتری قرار می‌دهیم.
- پراب قرمز را روی یک قسمت فلزی تمیز از بلوک موتور می‌گذاریم.
- خودرو را در شرایط مناسب استارت می‌زنیم.
- بیشترین مقدار نمایش‌داده‌شده را مشاهده و بررسی می‌کنیم.
اگر افت ولتاژ در این مسیر زیاد باشد، باید تمام قطعات موجود در این مسیر از جمله کابل‌های منفی، کابل اتصال موتور به بدنه و محل اتصال آنها بررسی شوند تا زمانی که این مقدار افت ولتاژ به حد مجاز خود که در حدود ۰.۲ ولت است، برسد.
تست کابل منفی باتری
گاهی مشکل از محل اتصال کابل نیست، بلکه خود کابل منفی دچار ایراد شده است. برای بررسی کابل، می‌توان افت ولتاژ را فقط در دو سر کابل اندازه گرفت.
یک پراب را روی قطب منفی باتری و پراب دیگر را روی سر دیگر کابل منفی، یعنی محل اتصال کابل به بدنه یا شاسی قرار می‌دهیم. در صورت فعال‌بودن بار مناسب، عدد به‌دست‌آمده نشان می‌دهد چه مقدار افت ولتاژ در خود کابل و اتصالات دو سر آن ایجاد می‌شود. اگر این عدد غیرعادی باشد، کابل یا اتصالات آن نیاز به بررسی بیشتری دارند.
تست افت ولتاژ اتصال سیم‌های باتری به قطب باتری
این تست اتصال بدنه خودرو خیلی کاربردی است، چون ممکن است کابل سالم باشد؛ اما اتصال بست کابل به قطب باتری به دلیل سولفاته، شل بودن، جنس نامرغوب اتصال یا خوردگی مشکل داشته باشد.
برای تست اتصال منفی، ابتدا مولتی‌متر را روی DC Voltage قرار می‌دهیم. پراب مشکی را مستقیماً روی خود قطب منفی باتری می‌گذاریم. یعنی روی سرب باتری قرار می‌دهیم و نه روی بست کابل.
پراب قرمز را روی بست یا سرسیم منفی می‌گذاریم. یعنی همان قسمتی که کابل منفی به قطب باتری متصل شده است.
در یک مدار پرمصرف، مثلاً هنگام استارت‌زدن، عدد مولتی‌متر را مشاهده کرده و می‌خوانیم. در این حالت مولتی‌متر فقط اتصال بین قطب باتری و بست کابل را بررسی می‌کند. اما اگر اتصال کاملاً سالم باشد، افت ولتاژ باید بسیار کم و نزدیک به صفر باشد. اگر عدد قابل‌توجهی مشاهده شود، احتمالاً بین قطب باتری و بست کابل مقاومت ناخواسته وجود دارد.
برای بررسی و تست اتصال مثبت هم می‌توان از همین روش استفاده کرد. فقط اگر جای پراب‌ها را جابجا کنیم و پراب قرمز را به پایانه مثبت بچسبانیم، عدد نمایش‌داده‌شده به صورت مثبت خواهد بود. وگرنه در مقدار عدد، تفاوتی نخواهد داشت و برای ما نیز، مقدار عدد و بدون درنظرگرفتن مثبت یا منفی بودن آن، اهمیت دارد.
روش کار نیز مثل روش تست قطب منفی است. یعنی پراب قرمز را به قطب مثبت باتری و پراب مشکی را بست یا سرسیم مثبت اتصال می‌دهیم. تست را در شرایطی انجام می‌دهیم که جریان قابل‌توجهی از اتصال عبور کند؛ برای مثال هنگام استارت‌زدن موتور. سپس عددی را که نمایش می‌دهد را می‌خوانیم. در اینجا هم نباید عدد از ۰.۲ ولت بیشتر باشد.
تست کابل اتصال بدنه موتور (کابل منفی موتور)
در بسیاری از خودروها یک تسمه فلزی بافته‌شده یا کابل ضخیم بین موتور و بدنه وجود دارد تا ارتباط منفی موتور با بدنه و در نهایت باتری، برقرار باشد. این قطعه ممکن است به‌مرورزمان:
- پاره شود
- رشته‌های آن آسیب ببینند
- محل اتصال آن زنگ بزند
- پیچ آن شل شود
- محل اتصال آن به رنگ یا آلودگی آلوده شود
بنابراین ظاهر کابل نیز همیشه نشان‌دهنده سلامت آن نیست. ممکن است کابل از بیرون سالم به نظر برسد؛ ولی اتصال دو سر آن کیفیت مناسبی نداشته باشد. برای همین تست افت ولتاژ می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری نسبت به مشاهده ظاهری در اختیار ما قرار دهد.
تست افت ولتاژ بین منفی باتری و شاسی
برای بررسی کیفیت اتصال منفی شاسی نیز می‌توان همین روش را انجام داد. پراب مشکی را روی قطب منفی باتری و پراب قرمز را روی یک قسمت فلزی تمیز از شاسی قرار می‌دهیم. سپس یک مصرف‌کننده مناسب را فعال کرده و افت ولتاژ را بررسی می‌کنیم.
اگر افت ولتاژ در یک نقطه از شاسی بیشتر از نقاط دیگر باشد، احتمال وجود مشکل در اتصال یا مسیر رسانایی آن قسمت وجود دارد. در خودروهایی که شاسی جداگانه دارند، مانند بسیاری از خودروهای شاسی‌بلند و وانت‌ها، این بررسی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا باید اتصال الکتریکی مناسب بین بدنه، شاسی، موتور و قطب منفی باتری برقرار باشد.
تست افت ولتاژ اتصال منفی چراغ‌ها
یکی از مشکلاتی که در خودروهای قدیمی و کارکرده زیاد دیده می‌شود، ضعیف‌شدن اتصال بدنه در بخش چراغ‌ها است که باعث کم‌نور شدن چراغ‌ها، سوسوزدن آنها و حتی سوختن لامپ‌ها می‌شود. برای پیداکردن مشکلات اتصال بدنه چراغ‌ها نیز می‌توان از همین روش افت ولتاژ استفاده کرد.
اگر چراغی نور ضعیف‌تری از حالت عادی دارد، به‌جای اینکه بلافاصله لامپ یا سیم مثبت را مقصر بدانیم، باید مسیر منفی آن را نیز بررسی کنیم. پراب مشکی را روی قطب منفی باتری قرار داده و پراب قرمز را روی قسمت منفی یا بدنه فلزی نزدیک چراغ می‌گذاریم و چراغ را روشن می‌کنیم. اگر در این شرایط افت ولتاژ قابل‌توجهی مشاهده شود، احتمال وجود مشکل در مسیر اتصال منفی چراغ وجود دارد.
افت ولتاژ بالا چه مشکلاتی ایجاد می‌کند؟
وقتی اتصال منفی ضعیف باشد، ممکن است علائم متفاوتی در خودرو مشاهده شود که از آنها می‌توان به جدول زیر اشاره کرد. البته باید بدانیم که هیچ‌کدام از این علائم به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که ایراد از اتصال منفی است. برای تشخیص باید تست انجام شود.
| علامت | علت احتمالی |
| استارت کند و ضعیف | افت ولتاژ در کابل یا اتصال منفی |
| ضعیف‌شدن چراغ‌ها | اتصال بدنه نامناسب |
| نوسان یا اختلال برخی تجهیزات برقی | اتصال منفی ضعیف |
| عملکرد نامنظم برخی سنسورها | اختلاف پتانسیل یا زمین نامناسب |
| ثبت خطاهای برقی متعدد | افت یا ناپایداری ولتاژ |
| داغ‌شدن محل اتصال کابل | مقاومت زیاد در اتصال |
| سخت روشن‌شدن خودرو | افت ولتاژ هنگام استارت |
| عملکرد نامنظم سیستم صوتی | اتصال منفی نامناسب |
| عملکرد نامنظم نشانگرها و آمپرها | اتصال منفی ضعیف |
| خاموش‌شدن یا ریپ‌زدن خودرو در عبور از دست‌اندازها | اتصال منفی شل و ضعیف |
زنگ‌زدگی محل اتصال بدنه خودرو، دلیل افت ولتاژ و افزایش مقاومت
یکی از شایع‌ترین دلایل افت ولتاژ در اتصال بدنه خودرو، خوردگی و زنگ‌زدگی است. این اتفاق حتی در محل بسته‌شدن سیم‌های اتصال بدنه برخی از ادوات خودرو نیز رخ می‌دهد که باعث کاهش کارایی و بروز یک سری از مشکلات در کارکرد این قطعات می‌شود.
اتصال منفی معمولاً از طریق یک پیچ و سطح فلزی برقرار می‌شود. اگر بین این دو سطح لایه‌ای از زنگ‌زدگی، رنگ، گل، روغن یا آلودگی ایجاد شود، کیفیت اتصال کاهش پیدا می‌کند. در نتیجه ممکن است که مقاومت افزایش پیدا کرده و شاهد افت ولتاژ باشیم. این مسئله مخصوصاً در قسمت‌هایی که در معرض رطوبت و آب قرار دارند بیشتر دیده می‌شود.
وقتی محل اتصال سیم منفی به بدنه، شاسی یا بدنه فلزی یک قطعه دچار زنگ‌زدگی و خوردگی می‌شود، سطح تماس مؤثر فلز با فلز کاهش پیدا می‌کند و در نتیجه مقاومت الکتریکی اتصال افزایش می‌یابد. در حالت سالم، مثلاً سر کابل منفی مستقیماً با فلز بدنه تماس دارد، اما با ایجاد زنگ‌زدگی، ممکن است بین این دو سطح یک لایه اکسیدی و خورده‌شده قرار بگیرد. این لایه رسانایی بسیار ضعیف‌تری نسبت به فلز سالم دارد و باعث می‌شود جریان برای عبور از اتصال با مقاومت بیشتری مواجه شود.
زنگ‌زدگی و خوردگی در محل اتصال سیم‌های منفی می‌تواند سطح تماس مؤثر فلز با فلز را کاهش داده و مقاومت الکتریکی اتصال را افزایش دهد. در نتیجه، هنگام عبور جریان، افت ولتاژ بیشتری در محل اتصال ایجاد می‌شود. گاهی حتی بعد از باز کردن پیچ، ظاهر محل اتصال چندان خراب به نظر نمی‌رسد؛ اما تست افت ولتاژ نشان می‌دهد که اتصال در زمان عبور جریان مناسبی ندارد.
رنگ‌شدگی محل اتصال منفی نیز می‌تواند باعث افت ولتاژ شود
بدنه خودرو معمولاً با رنگ پوشانده شده است و رنگ عایق الکتریکی محسوب می‌شود. بنابراین اگر کابل اتصال بدنه روی قسمتی بسته شود که بین سر کابل و فلز بدنه یک لایه رنگ وجود داشته باشد، ممکن است اتصال الکتریکی مناسبی ایجاد نشود.
در محل‌های اصلی اتصال بدنه باید تماس فلز با فلز به‌درستی برقرار باشد. البته نباید بدون دلیل قسمت‌های مختلف بدنه را رنگ‌برداری کرد؛ محل اتصال باید به‌صورت اصولی، آماده و بعد از تعمیر نیز در برابر خوردگی محافظت شود.
یک اشتباه رایج؛ اندازه‌گیری افت ولتاژ بدون بار
اگر هیچ مصرف‌کننده‌ای در انجام آزمایش افت ولتاژ مورد استفاده قرار نگیرد، جریانی از مسیر مورد آزمایش نیز عبور نمی‌کند و در نتیجه ممکن است افت ولتاژ بسیار کمی مشاهده شود. بنابراین این نتیجه به‌تنهایی نمی‌تواند ثابت کند که اتصال‌ها کاملاً سالم است. برای همین هنگام تست باید مدار تحت بار بوده و یک مصرف‌کننده روشن باشد.
برای مثال، هنگام بررسی مدار استارت، اندازه‌گیری باید در زمان استارت انجام شود و برای بررسی اتصال بدنه چراغ، چراغ باید روشن باشد. به زبان ساده‌تر، افت ولتاژ زمانی معنا دارد که جریان در مسیری که می‌خواهیم آزمایش کنیم، در حال عبور باشد.
برای تست اتصال بدنه خودرو از کدام بخش‌های ماشین بگیریم؟
برای یک بررسی کامل، می‌توان چند نقطه را به ترتیب آزمایش کرد:
- برای بررسی اتصال اصلی باتری به بدنه، از مسیر قطب منفی باتری و بدنه استفاده می‌کنیم.
- برای بررسی مسیر منفی شاسی، از مسیر قطب منفی باتری و شاسی استفاده می‌کنیم.
- برای بررسی اتصال منفی موتور، از مسیر قطب منفی باتری و بلوک موتور استفاده می‌کنیم.
- برای بررسی مسیر منفی هر مصرف‌کننده‌ای از مسیر قطب منفی باتری و بدنه نزدیک مصرف‌کننده استفاده می‌کنیم.
- برای مشخص‌کردن اینکه خود کابل یا اتصال‌های آن مشکل دارند یا خیر، از مسیر دو سر کابل اتصال بدنه استفاده می‌کنیم.
- برای تست و بررسی افت ولتاژ و سلامت اتصال سرکابل‌های اصلی باتری از مسیر پایانه‌های باتری تا خود سرباتری‌ها استفاده می‌کنیم.
اگر افت ولتاژ زیاد بود چه چیزی را بررسی کنیم؟
اگر تست نشان داد افت ولتاژ در یک مسیر زیاد است، باید مسیر را مرحله‌به‌مرحله بررسی کرد. اول محل اتصال کابل را بررسی کنیم. در بسیاری از مواقع، شل بودن محل اتصال کابل یکی از مشکلات اصلی است.
سپس موارد زیر را کنترل می‌کنیم:
- شل بودن پیچ اتصال
- زنگ‌زدگی در محل اتصال و بسته‌بودن سیم
- سولفاته شدن محل اتصالات
- روغنی بودن محل اتصال که مانع از یک اتصال و ارتباط قوی و سالم می‌شود
- وجود رنگ بین کابل و فلز نیز رسانایی و اتصال را کم می‌کند
- پارگی یا آسیب کابل می‌تواند باعث یک ارتباط ناقص شود
- خوردگی رشته‌های داخل کابل نیز مثل یک اتصال ضعیف عمل می‌کند
- گرم‌شدن کابل یا محل اتصال می‌تواند باعث افزایش مقاومت شود
- اتصال نامناسب موتور به شاسی از دیگر معایبی است که باید بررسی شود
در برخی موارد، تعویض کابل منفی یا کابل اتصال موتور به بدنه مشکل را برطرف می‌کند. اما اگر مشکل از محل اتصال باشد، صرفاً تعویض کابل ممکن است مشکل را حل نکند و باید ایراد را به صورت ریشه‌ای درمان کرد.
آیا کابل منفی ضخیم‌تر همیشه بهتر است؟
برای مدارهای پر جریان، کابل باید متناسب با جریان و طول مسیر انتخاب شود تا شدت جران عبوری باعث سوختن و ذوب‌شدن کابل نشود. کابل بسیار نازک می‌تواند افت ولتاژ بیشتری ایجاد کند، مخصوصاً در زمان استارت‌زدن موتور. اما بزرگ‌تر کردن کابل بدون توجه به محل اتصال نیز راه‌حل کامل نیست. چرا که اگر کابل بسیار ضخیم باشد؛ ولی سر کابل روی یک اتصال زنگ‌زده یا شل نصب شده باشد، همان اتصال می‌تواند باعث افت ولتاژ شود. بنابراین در سیستم منفی خودرو، کابل مناسب و اتصال مناسب هر دو اهمیت دارند؛ اما نازک بودن کابل، معایب بیشتری از ضخیم بودن کابل دارد و حتی می‌تواند خطر آتش‌سوزی را نیز به همراه داشته باشد.
تست اتصال بدنه خودرو در خودروهای انژکتوری
در خودروهای جدید، اهمیت اتصال منفی حتی بیشتر شده است. چرا که ECU و بسیاری از سنسورها برای اندازه‌گیری و کنترل دقیق به مرجع الکتریکی پایدار نیاز دارند و به همین علت هم باید اتصال منفی در خودروهای جدید، کاملاً قوی و پایدار باشد.
اگر اتصال منفی موتور، بدنه یا ECU مشکل داشته باشد، ممکن است ولتاژ مرجع یا سیگنال بعضی مدارها دچار تغییر شود. در چنین شرایطی ممکن است خطاهای مختلفی ثبت شوند که در نگاه اول ارتباطی با اتصال بدنه ندارند. به همین دلیل هنگام مواجهه با چند خطای برقی غیرمرتبط، بررسی ولتاژ باتری و مسیرهای اتصال منفی می‌تواند یکی از مراحل مهم عیب‌یابی باشد.
در مورد تست افت ولتاژ در خودروهای انژکتوری خصوصاً نمونه‌های پیشرفته‌تر و جدید باید گفت که این تست را باید با شناخت دقیق‌تر و بیشتری از قسمت‌های مختلف برق‌کشی و سیم‌کشی ماشین انجام داد و نمی‌توان هر اتصالی را جابجا کرد. چرا که ممکن است این کار باعث بروز اختلال در یک سری سنسورها شود. بنابراین قبل از انجام تست افت ولتاژ، بهتر است تا مسیر تست را بیشتر و دقیق‌تر بررسی کنیم.
جدول تفسیر کلی تست افت ولتاژ
اعداد دقیق باید باتوجه‌به نوع مدار و شرایط تست تفسیر شوند؛ اما به‌طورکلی در مسیرهای اصلی منفی خودرو، افت ولتاژ کمتر، بهتر است و افزایش محسوس آن نشانه‌ای است که باید مسیر بررسی شود.
| نتیجه تست | وضعیت احتمالی |
| افت ولتاژ بسیار کم | اتصال از نظر این تست مناسب است |
| افت ولتاژ کمی بالاتر از حد انتظار | نیاز به بررسی اتصال و شرایط تست |
| افت ولتاژ قابل‌توجه | احتمال وجود مقاومت ناخواسته |
| افت ولتاژ زیاد هنگام استارت | بررسی کابل منفی و اتصال موتور/شاسی |
| افت فقط در یک مصرف‌کننده | بررسی اتصال منفی همان مدار |
| افت در چند نقطه اصلی | بررسی اتصال اصلی باتری، شاسی و موتور |
جمع‌بندی
برای تست اتصال بدنه خودرو و شاسی، لازم نیست همیشه سراغ باز کردن کابل‌ها و اندازه‌گیری مقاومت برویم. یک مولتی‌متر دیجیتال می‌تواند با روش تست افت ولتاژ اطلاعات بسیار مفیدی در اختیار ما قرار دهد. در این روش، مولتی‌متر به‌جای اندازه‌گیری مقاومت یک اتصال در حالت بدون بار، اختلاف ولتاژ بین قطب منفی باتری و نقطه موردنظر را در شرایطی که جریان در مدار عبور می‌کند اندازه می‌گیرد.
برای بررسی اصلی، می‌توان از مسیرهایی مثل قطب منفی باتری تا بدنه، قطب منفی باتری تا شاسی، قطب منفی باتری تا بلوک موتور شروع کرده و در صورت نیاز، دو سر کابل‌های اتصال بدنه را نیز جداگانه آزمایش کرد. ضمن اینکه در زمان تست باید یک مصرف‌کننده در همان مسیر روشن باشد.
اگر هنگام استارت یا فعال‌بودن مصرف‌کننده، افت ولتاژ غیرعادی مشاهده شود، باید کابل، محل اتصال، پیچ، زنگ‌زدگی، سولفاته شدن و وضعیت اتصال موتور به شاسی بررسی شود. در نهایت باید به یک اصل ساده توجه کرد که اتصال بدنه ممکن است در حالت عادی سالم به نظر برسد، اما وقتی جریان زیادی از آن عبور می‌کند، ضعف خود را نشان دهد. به همین دلیل تست افت ولتاژ یکی از روش‌های کاربردی برای پیداکردن مشکلات پنهان در سیستم برق خودرو است.
برای فروش خودرو و اطلاع از قیمت خودرو، همراه خودرو۴۵ باشید.
سؤالات متداول
آیا برای تست اتصال منفی بدنه باید خودرو روشن باشد؟
بستگی به مسیری دارد که می‌خواهیم بررسی کنیم. برای مدارهایی که در حالت روشن جریان مصرف می‌کنند مثل سیستم بخاری، خودرو باید روشن یا مصرف‌کننده مربوطه فعال باشد. برای بررسی مسیر اصلی منفی استارت نیز می‌توان هنگام استارت‌زدن افت ولتاژ را اندازه گرفت. مهم این است که هنگام اندازه‌گیری، جریان واقعی از مسیر مورد آزمایش عبور کند.
آیا عدد صفر ولت یعنی اتصال بدنه خودرو کاملاً سالم است؟
صفر یا نزدیک صفر بودن افت ولتاژ در یک شرایط مشخص، نشان می‌دهد در همان شرایط افت قابل‌توجهی مشاهده نشده است؛ اما به‌تنهایی سلامت تمام مسیر منفی خودرو را ثابت نمی‌کند. بهتر است نقاط مختلف، به‌خصوص اتصال باتری به بدنه و موتور، جداگانه و تحت بار مناسب آزمایش شوند.
نویسنده: علیرضا داودی
دیدگاه کاربران