IM LS9 که به تازگی توسط شرکت نیکا موتور وارد بازار ایران شده از یک پیشرانه ۱.۵ لیتری بهره می برد. اما این تمام ماجرا نیست.
وقتی صحبت از یک شاسی‌بلند لوکس و بزرگ با طول بیش از ۵.۲ متر، وزن حدود ۲.۷ تن و قدرت بیش از ۵۰۰ اسب‌بخار می‌شود، احتمالاً اولین چیزی که به ذهن می‌رسد یک موتور بنزینی حجیم است؛ مثلاً یک پیشرانه ۳ یا حتی ۴ لیتری. اما IM LS9 دقیقاً برخلاف این تصور عمل می‌کند. نسخه ۶۶ Ultra که توسط نیکا موتور برای بازار ایران عرضه شده، از یک موتور بنزینی چهار سیلندر ۱.۵ لیتری توربوشارژ استفاده می‌کند؛ پیشرانه‌ای که در نگاه اول برای چنین خودروی بزرگی کوچک به نظر می‌رسد.
اما نکته مهم اینجاست که موتور ۱.۵ لیتری LS9 قرار نیست این شاسی‌بلند نزدیک به ۲.۷ تنی را مستقیماً به حرکت درآورد. IM LS9 از معماری EREV یا هیبرید بردافزا استفاده می‌کند و موتور بنزینی در این سیستم بیشتر نقش یک مولد برق را بر عهده دارد. بنابراین پاسخ سؤال «چرا موتور بزرگ ندارد؟» را باید در معماری قوای محرکه این خودرو جست‌وجو کرد، نه صرفاً حجم موتور.
موتور ۱.۵ لیتری LS9 دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟
در خودروهای بنزینی معمولی، موتور احتراقی مستقیماً نیروی خود را از طریق گیربکس به چرخ‌ها منتقل می‌کند. به همین دلیل، هرچه خودرو سنگین‌تر و قدرتمندتر باشد، معمولاً به موتور بزرگ‌تر و گشتاور بیشتری نیاز دارد.
اما داستان در آی اِم LS9 متفاوت است. این خودرو از یک سیستم سری هیبریدی یا EREV استفاده می‌کند؛ یعنی موتور بنزینی ارتباط مکانیکی مستقیم با چرخ‌ها ندارد و وظیفه اصلی آن تولید برق برای سیستم محرکه است. حرکت خودرو توسط دو موتور الکتریکی روی محورهای جلو و عقب انجام می‌شود.
در نسخه ۶۶ Ultra، موتور ۱.۵ لیتری توربوشارژ 15FNE حدود ۱۵۳ اسب‌بخار قدرت دارد و گشتاور آن به ۲۴۰ نیوتن‌متر می‌رسد. در مقابل، مجموع خروجی سیستم برقی خودرو به حدود ۵۲۳ اسب‌بخار و ۶۷۰ نیوتن‌متر می‌رسد.
بنابراین اگر صرفاً به عدد ۱۵۳ اسب‌بخار نگاه کنیم، ممکن است این سؤال پیش بیاید که یک موتور ۱.۵ لیتری چگونه می‌تواند چنین خودروی بزرگی را حرکت دهد؟ پاسخ ساده است: قرار نیست بتواند؛ موتورهای برقی این کار را انجام می‌دهند.
پس چرا IM موتور بزرگ‌تری استفاده نکرده است؟
دلیل اصلی را باید در فلسفه خودروهای EREV جست‌وجو کرد. وقتی موتور بنزینی مستقیماً چرخ‌ها را نمی‌چرخاند، دیگر الزام چندانی برای استفاده از یک موتور حجیم وجود ندارد.
موتور بنزینی در LS9 باید بتواند انرژی مورد نیاز سیستم را تأمین و باتری را در زمان مناسب شارژ کند. بنابراین یک موتور ۱.۵ لیتری توربوشارژ می‌تواند برای این نقش کافی باشد، در حالی که استفاده از موتور ۳ یا ۴ لیتری باعث افزایش وزن، مصرف سوخت و هزینه‌های نگهداری می‌شود. در واقع IM LS9 به جای اینکه برای تأمین قدرت زیاد، حجم موتور را بالا ببرد، تولید قدرت را بین موتور احتراقی، باتری و موتورهای برقی تقسیم کرده است.
این رویکرد در بازار چین نیز به‌سرعت در حال گسترش است و خودروهایی مانند Li L9 و AITO M9 نیز از معماری‌های بردافزا یا نزدیک به آن استفاده می‌کنند. دلیل این روند هم مشخص است: ترکیب قابلیت استفاده روزمره یک خودروی برقی با امکان سوخت‌گیری سریع یک خودروی بنزینی.
موتور کوچک‌تر به معنی عملکرد ضعیف‌تر نیست
یکی از مهم‌ترین سوءتفاهم‌ها درباره LS9 این است که ممکن است برخی خریداران تصور کنند موتور ۱.۵ لیتری آن برای وزن و ابعاد خودرو ضعیف است. چنین برداشتی زمانی درست بود که موتور بنزینی وظیفه حرکت مستقیم خودرو را بر عهده داشت.
اما در LS9، شتاب‌گیری عمدتاً توسط موتورهای برقی انجام می‌شود. نسخه ۶۶ Ultra با سیستم دو موتور برقی و چهارچرخ محرک، حدود ۵۲۳ اسب‌بخار قدرت ترکیبی و ۶۷۰ نیوتن‌متر گشتاور در اختیار دارد و شتاب صفر تا صد کیلومتر بر ساعت آن حدود ۴.۹ ثانیه اعلام شده است.
این اعداد نشان می‌دهند که در تجربه رانندگی، حجم موتور بنزینی اهمیت بسیار کمتری از آن چیزی دارد که در خودروهای سنتی انتظار داریم. موتورهای برقی همچنین یک مزیت مهم دیگر دارند: گشتاور را تقریباً بلافاصله در اختیار راننده قرار می‌دهند. همین ویژگی باعث می‌شود یک شاسی‌بلند بزرگ و سنگین مانند LS9 بتواند در شروع حرکت و شتاب‌گیری، رفتاری کاملاً متفاوت از یک SUV بنزینی با موتور ۱.۵ لیتری داشته باشد.
باتری بزرگ، بخش مهم این پازل است
در کنار موتور ۱.۵ لیتری، نسخه وارداتی نیکا موتور به یک باتری ۶۶ کیلووات‌ساعتی مجهز است. این باتری یکی از اجزای اصلی سیستم محرکه LS9 محسوب می‌شود و انرژی مورد نیاز موتورهای برقی را تأمین می‌کند. طبق مشخصات اعلام‌شده، نسخه ۶۶ Ultra می‌تواند در شرایط استاندارد CLTC تا حدود ۴۰۲ کیلومتر برد تمام‌برقی داشته باشد؛ هرچند در چرخه WLTC این عدد پایین‌تر و حدود ۳۱۸ کیلومتر است.
این یعنی در استفاده‌های روزمره، اگر امکان شارژ خودرو وجود داشته باشد، بخش قابل توجهی از رفت‌وآمدها می‌تواند بدون روشن شدن مداوم موتور بنزینی انجام شود.
برای بازار ایران، این موضوع اهمیت زیادی دارد. اگر مالک LS9 بتواند خودرو را در خانه یا محل کار شارژ کند، موتور ۱.۵ لیتری می‌تواند بیشتر نقش پشتیبان را ایفا کند و برای سفرهای طولانی یا زمانی که شارژ باتری کافی نیست وارد مدار شود.
چرا موتور توربو انتخاب شده است؟
البته انتخاب یک موتور ۱.۵ لیتری توربوشارژ نیز کاملاً اتفاقی نیست. موتور توربو می‌تواند نسبت به یک پیشرانه تنفس طبیعی هم‌حجم، توان بیشتری تولید کند و در عین حال ابعاد و وزن نسبتاً مناسبی داشته باشد.
موتور 15FNE مورد استفاده در LS9 حداکثر ۱۱۴ کیلووات، معادل حدود ۱۵۳ اسب‌بخار، قدرت دارد و برای استفاده به عنوان Range Extender طراحی شده است. حتی مشخصات فنی منتشرشده برای این پیشرانه، بازده حرارتی حدود ۴۳ درصد را نشان می‌دهند؛ موضوعی که در یک سیستم بردافزا اهمیت زیادی دارد. چراکه در اینجا هدف اصلی موتور بنزینی، ارائه هیجان رانندگی نیست؛ بلکه تولید انرژی با بازده مناسب است.
این موضوع برای خریدار ایرانی چه معنایی دارد؟
برای بازار ایران، استفاده از موتور ۱.۵ لیتری می‌تواند هم مزیت و هم نکته‌ای باشد که باید با دقت بیشتری بررسی شود. از یک طرف، حجم پایین‌تر موتور می‌تواند در مصرف سوخت، هزینه‌های مرتبط با موتور و حتی برخی هزینه‌های مالکیت نسبت به یک SUV لوکس با موتور ۳ یا ۴ لیتری مزیت ایجاد کند. از طرف دیگر، پیچیدگی سیستم EREV بسیار بیشتر از یک خودروی بنزینی سنتی است.
در LS9 فقط موتور بنزینی مطرح نیست؛ باتری بزرگ، اینورترها، موتورهای برقی، سیستم مدیریت انرژی، شارژر و تجهیزات الکترونیکی متعدد نیز در عملکرد خودرو نقش دارند. بنابراین کیفیت خدمات پس از فروش و دسترسی به قطعات در چنین خودرویی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
این موضوع برای نسخه وارداتی نیکا موتور اهمیت ویژه‌ای دارد. LS9 از نظر فناوری فاصله زیادی با خودروهای بنزینی رایج بازار ایران دارد و بنابراین موفقیت آن فقط به مشخصات فنی جذاب وابسته نیست؛ بلکه توان شبکه خدمات و پشتیبانی از سیستم هیبریدی نیز در تجربه مالکیت تعیین‌کننده خواهد بود.
آیا موتور ۱.۵ لیتری نقطه ضعف LS9 است؟
اگر بخواهیم با معیار خودروهای سنتی قضاوت کنیم، شاید حجم ۱.۵ لیتر برای یک شاسی‌بلند ۶ نفره با وزن حدود ۲.۷ تن عجیب باشد. اما از نظر فنی، این مقایسه چندان درست نیست.
در IM LS9، موتور بنزینی را باید بیشتر به چشم یک نیروگاه کوچک متحرک دید تا موتور اصلی خودرو. نیروی حرکت توسط موتورهای الکتریکی تولید می‌شود و موتور ۱.۵ لیتری وظیفه دارد انرژی مورد نیاز این سیستم را تأمین کند.
به همین دلیل، وجود موتور ۱.۵ لیتری نه یک عقب‌نشینی در برابر خودروهای بزرگ‌تر، بلکه بخشی از فلسفه طراحی LS9 است؛ فلسفه‌ای که می‌خواهد شتاب و نرمی یک خودروی برقی را با برد و امکان سوخت‌گیری سریع یک خودروی بنزینی ترکیب کند.
جمع‌بندی
در نهایت، دلیل استفاده IM LS9 از موتور ۱.۵ لیتری را نباید صرفاً در تلاش برای کاهش حجم موتور یا مصرف سوخت جست‌وجو کرد. این خودرو از ابتدا بر مبنای معماری EREV طراحی شده و موتور بنزینی در آن نقش متفاوتی نسبت به خودروهای معمولی دارد.
نسخه ۶۶ Ultra وارداتی نیکا موتور با باتری ۶۶ کیلووات‌ساعتی، دو موتور برقی، چهارچرخ محرک و مجموع قدرت حدود ۵۲۳ اسب‌بخار، نمونه‌ای از همین تغییر فلسفه است. در چنین ساختاری، حجم موتور بنزینی دیگر معیار اصلی سنجش توان خودرو نیست.
بنابراین اگر کسی با دیدن عبارت «۱.۵ لیتر» تصور کند LS9 قلبی کوچک‌تر از ابعاد و وزن خود دارد، احتمالاً هنوز این خودرو را با منطق خودروهای بنزینی سنتی ارزیابی می‌کند. در LS9، موتور ۱.۵ لیتری قرار نیست خودرو را بکشد؛ برق تولید می‌کند تا موتورهای برقی این کار را انجام دهند.
دیدگاه کاربران